Aromaterapia – jak działają olejki eteryczne i jak je stosować

Aromaterapia to metoda wspomagająca wykorzystująca olejki eteryczne, które poprzez inhalację lub kontakt ze skórą mogą wpływać na układ nerwowy, nastrój oraz komfort oddychania.

Współczesne badania analizują jej działanie przede wszystkim w kontekście redukcji stresu, jakości snu oraz funkcjonowania układu oddechowego (Ali i in., 2015; Thangaleela i in., 2022). Niniejszy przewodnik przedstawia najczęściej stosowane olejki eteryczne oraz ich właściwości, opierając się na aktualnych danych naukowych i tradycyjnym zastosowaniu. Efekty aromaterapii mogą być indywidualne i mają charakter wspomagający. Artykuł ma charakter edukacyjny i przedstawia zastosowanie naturalnych ekstraktów roślinnych w aromaterapii.

Jeśli szukasz wysokiej jakości olejków eterycznych, sprawdź ofertę naszego sklepu AromatherapyOils

Jak działają olejki? (mechanizm biologiczny)

Jednym z najlepiej opisanych mechanizmów jest wpływ zapachów na układ węchowy i limbiczny, który odpowiada m.in. za emocje, pamięć i reakcje stresowe. Wdychane cząsteczki olejków mogą aktywować receptory węchowe, a następnie oddziaływać na struktury mózgu związane z regulacją nastroju i pobudzenia (Cui i in., 2022; Fung i in., 2021). Z tego powodu aromaterapia jest najczęściej analizowana w kontekście redukcji stresu, poprawy snu oraz wsparcia samopoczucia psychicznego.

Niektóre olejki eteryczne wykazują aktywność biologiczną w badaniach laboratoryjnych i przedklinicznych, w tym właściwości przeciwbakteryjne, przeciwzapalne czy przeciwutleniające. Ich skuteczność kliniczna u ludzi jest jednak zróżnicowana i zależy m.in. od dawki, sposobu stosowania oraz jakości olejku (Galan i in., 2020).

Aromaterapia obejmuje różne metody stosowania, w tym inhalację (np. dyfuzory i inhalatory), aplikację miejscową po rozcieńczeniu w oleju nośnikowym oraz masaż aromaterapeutyczny.

Olejki są silnie skoncentrowanymi mieszaninami chemicznymi i mogą powodować podrażnienia lub reakcje niepożądane przy niewłaściwym użyciu, dlatego ich stosowanie powinno być świadome i nie zastępuje leczenia medycznego.

Jak dobrać olejek eteryczny do swoich potrzeb?

Dobór olejku eterycznego zależy od celu stosowania oraz indywidualnej reakcji organizmu. Poniżej przedstawiono najczęściej stosowane olejki w zależności od potrzeb:

• • Na stres i napięcie → lawenda, ylang-ylang, geranium, kadzidło
  • Na sen i wyciszenie → lawenda, rumianek rzymski, wetiwer, szałwia muszkatołowa
  • Na koncentrację i pracę umysłową → rozmaryn, mięta pieprzowa, cytryna, szałwia hiszpańska
  • Na zmęczenie i brak energii → grejpfrut, pomarańcza, mięta, eukaliptus
  • Na drogi oddechowe → eukaliptus, ravintsara, mięta pieprzowa, drzewo herbaciane
  • Na poprawę nastroju → bergamotka, pomarańcza, ylang-ylang, geranium
  • Na relaks i medytację → drzewo sandałowe, kadzidło, paczula, wetiwer
  • Na oczyszczanie powietrza → drzewo herbaciane, eukaliptus, cytryna, sosna

W praktyce aromaterapii często stosuje się zarówno pojedyncze olejki, jak i ich mieszanki, dobierane w zależności od potrzeb oraz preferencji zapachowych. Skuteczność może być różna w zależności od osoby.

Drzewne olejki w aromaterapii – kiedy warto je stosować

Drzewne olejki eteryczne charakteryzują się głębokim, drzewno-balsamicznym aromatem i są często wykorzystywane w aromaterapii w celu wspierania relaksu oraz redukcji napięcia. Wiele z nich zawiera związki takie jak seskwiterpeny i alkohole aromatyczne, które są badane pod kątem wpływu na układ nerwowy.

Amyris (Amyris balsamifera) to olejek o łagodnym, balsamicznym aromacie, często porównywany zapachowo do drzewa sandałowego. Zawiera głównie seskwiterpeny, które mogą wspierać relaksację i redukcję napięcia. W aromaterapii stosowany jest przede wszystkim podczas medytacji i w celu wyciszenia.

Copaiba (Copaifera officinalis) wyróżnia się delikatnym, drzewno-balsamicznym aromatem. Zawiera beta-kariofilen, który jest badany pod kątem działania przeciwzapalnego. Olejek ten stosowany jest w celu wspierania relaksu oraz równowagi emocjonalnej.

Cyprys (Cupressus sempervirens) ma świeży, balsamiczny aromat i zawiera monoterpeny, które mogą wykazywać działanie tonizujące. W aromaterapii stosowany jest w celu wspierania koncentracji oraz redukcji napięcia.

Cedr amerykański (Juniperus virginiana) charakteryzuje się ciepłym, drzewnym zapachem. Zawiera cedrol, który bywa wiązany z działaniem uspokajającym. Olejek ten stosowany jest w celu poprawy koncentracji oraz relaksu.

Drzewo sandałowe (Santalum album) to jeden z najbardziej cenionych olejków drzewnych o głębokim, ziemistym aromacie. Zawiera santalole, które są badane pod kątem wpływu na układ nerwowy. W aromaterapii wykorzystywany jest do medytacji i wyciszenia.

Zobacz wszystkie drzewne olejki eteryczne →

Korzenne olejki w aromaterapii – działanie i charakterystyka

Korzenne olejki eteryczne wyróżniają się intensywnym, ciepłym aromatem i są często wykorzystywane w aromaterapii w celu pobudzenia, poprawy koncentracji oraz wsparcia samopoczucia. Wiele z nich zawiera związki bioaktywne, takie jak eugenol, aldehyd cynamonowy czy kariofilen, które są badane pod kątem działania przeciwzapalnego i antyoksydacyjnego.

Cassia (Cinnamomum cassia) to olejek spokrewniony z cynamonem, o intensywnym, korzennym aromacie. Zawiera aldehyd cynamonowy, który odpowiada za jego charakterystyczny zapach i jest badany pod kątem działania przeciwdrobnoustrojowego. W aromaterapii stosowany jest w celu pobudzenia i poprawy nastroju.

Czarny pieprz (Piper nigrum) zawiera kariofilen, związek należący do seskwiterpenów, który jest analizowany pod kątem działania przeciwzapalnego. Olejek ten ma ciepły, wytrawny aromat i stosowany jest w aromaterapii w celu poprawy koncentracji oraz pobudzenia.

Cynamon (kora, Cinnamomum zeylanicum) zawiera wysokie stężenie aldehydu cynamonowego, który odpowiada za jego intensywny, ostry aromat. Ze względu na potencjalne działanie drażniące powinien być stosowany w dużym rozcieńczeniu. W aromaterapii wykorzystywany jest w celu pobudzenia i ocieplenia kompozycji zapachowych.

Cynamon (liście, Cinnamomum zeylanicum) zawiera głównie eugenol, który jest badany pod kątem działania przeciwzapalnego i przeciwbakteryjnego. Ma łagodniejszy, bardziej goździkowy aromat i jest częściej stosowany w aromaterapii niż olejek z kory.

Goździk (Syzygium aromaticum) zawiera wysokie stężenie eugenolu, który wykazuje aktywność biologiczną w badaniach laboratoryjnych. Olejek goździkowy ma intensywny, korzenny aromat i stosowany jest w aromaterapii w celu pobudzenia oraz jako składnik mieszanek zapachowych.

Zobacz wszystkie korzenne olejki eteryczne →

Cytrusowe olejki w aromaterapii – jak są wykorzystywane

Cytrusowe olejki eteryczne charakteryzują się świeżym, energetyzującym aromatem i są jednymi z najczęściej stosowanych w aromaterapii. Ich głównym składnikiem jest limonen, monoterpen, który według badań może wpływać na nastrój, redukcję stresu oraz funkcjonowanie układu nerwowego (Dosoky i Setzer, 2018)

Bergamotka (Citrus bergamia) zawiera limonen, linalol oraz octan linalilu. Badania kliniczne wskazują, że inhalacja olejku bergamotowego może poprawiać nastrój i zmniejszać poziom stresu oraz napięcia (Chen i in.,2022). Ma świeży, cytrusowo-kwiatowy aromat i jest często stosowana w aromaterapii relaksacyjnej.

Cytryna (Citrus limon) zawiera wysokie stężenie limonenu, który może wpływać na poprawę koncentracji oraz redukcję objawów stresu. W badaniach wykazano, że zapach cytryny może wspierać funkcje poznawcze i poprawiać nastrój. Olejek ten ma świeży, intensywnie cytrusowy aromat.

Słodka pomarańcza (Citrus sinensis) jest bogata w limonen i wykazuje działanie uspokajające w badaniach nad aromaterapią. Stosowana jest w celu redukcji napięcia oraz poprawy samopoczucia psychicznego.

Grejpfrut (Citrus paradisi) zawiera limonen oraz inne monoterpeny, które są badane pod kątem działania antyoksydacyjnego. Jego świeży, owocowy aromat stosowany jest w aromaterapii w celu pobudzenia i poprawy nastroju.

Zobacz wszystkie cytrusowe olejki eteryczne →

Kamforowe olejki w aromaterapii – zastosowanie w praktyce

Kamforowe olejki eteryczne wyróżniają się świeżym, przenikliwym aromatem i są często stosowane w aromaterapii w kontekście wsparcia układu oddechowego. Wiele z nich zawiera związki takie jak 1,8-cyneol (eukaliptol), który jest szeroko badany pod kątem działania przeciwzapalnego, mukolitycznego oraz wpływu na drożność dróg oddechowych (Juergens, 2014; Her i in., 2022).

Drzewo herbaciane (Melaleuca alternifolia) zawiera terpinen-4-ol – związek o potwierdzonej aktywności przeciwdrobnoustrojowej w badaniach laboratoryjnych. Olejek ten stosowany jest w aromaterapii oraz pielęgnacji skóry, szczególnie w kontekście oczyszczania.

Szałwia hiszpańska (Salvia lavandulifolia) zawiera związki takie jak 1,8-cyneol oraz kamfora, które nadają jej świeży, ziołowo-kamforowy aromat. Ze względu na swój skład chemiczny jest zaliczana do olejków o profilu kamforowym. W aromaterapii stosowana jest w celu odświeżenia powietrza, poprawy koncentracji oraz jako element mieszanek wspierających układ oddechowy.

Eukaliptus (Eucalyptus globulus) to jeden z najlepiej przebadanych olejków eterycznych stosowanych w aromaterapii, szczególnie w kontekście układu oddechowego. Jego głównym składnikiem aktywnym jest 1,8-cyneol (eukaliptol), który w wysokiej jakości olejkach może stanowić nawet 70–80% składu. Badania wskazują, że 1,8-cyneol wykazuje działanie przeciwzapalne, mukolityczne oraz wspierające funkcjonowanie dróg oddechowych (Juergens, 2014; Her i in., 2022).

Ravintsara (Cinnamomum camphora) zawiera 1,8-cyneol i inne monoterpeny, które są badane pod kątem działania przeciwdrobnoustrojowego. W aromaterapii stosowana jest w celu wsparcia dróg oddechowych oraz odświeżenia powietrza.

Lawenda szerokolistna (Lavandula latifolia) różni się od klasycznej lawendy składem chemicznym, zawiera więcej 1,8-cyneolu oraz kamfory, co nadaje jej świeży, ziołowo-kamforowy aromat. Ze względu na ten profil jest zaliczana do olejków kamforowych. W aromaterapii stosowana jest w celu odświeżenia powietrza, poprawy koncentracji oraz jako składnik mieszanek wspierających komfort oddychania.

Zobacz wszystkie kamforowe olejki eteryczne →

Kwiatowe olejki w aromaterapii – kiedy warto je stosować

Kwiatowe olejki eteryczne charakteryzują się bogatym, złożonym aromatem i są szeroko stosowane w aromaterapii w kontekście redukcji stresu, poprawy nastroju oraz jakości snu. Wiele z nich zawiera związki takie jak linalol, octan linalilu czy geraniol, które są badane pod kątem wpływu na układ nerwowy, w tym działanie uspokajające i relaksujące (Her i Cho, 2021; Sattayakhom i in., 2023).

Lawenda (Lavandula angustifolia) to jeden z najlepiej przebadanych olejków eterycznych w aromaterapii. Jej główne składniki, linalol i octan linalilu, wykazują działanie uspokajające i mogą wspierać poprawę jakości snu oraz redukcję napięcia nerwowego (Lillehei i Halcon, 2014).

Rumianek rzymski (Anthemis nobilis) zawiera estry i terpeny, które wykazują działanie relaksujące. W aromaterapii stosowany jest w celu wyciszenia oraz wsparcia zasypiania, szczególnie w stanach napięcia i stresu.

Rumianek niemiecki (Matricaria recutita) zawiera chamazulen, związek o właściwościach przeciwzapalnych. Jego aromat sprzyja relaksowi i może wspierać równowagę emocjonalną oraz regenerację organizmu.

Ylang ylang (Cananga odorata) zawiera związki chemiczne, które są badane pod kątem wpływu na układ nerwowy. W aromaterapii stosowany jest w celu redukcji stresu oraz poprawy nastroju.

Geranium Bourbon (Pelargonium asperum) jest bogate w geraniol i cytronellol, związki o działaniu przeciwbakteryjnym i potencjalnym wpływie na równowagę emocjonalną. Jego aromat stosowany jest w celu poprawy nastroju oraz redukcji napięcia.

Róża damasceńska (Rosa damascena) zawiera m.in. cytronellol i geraniol, które są analizowane pod kątem działania na układ nerwowy. Jej aromat może wspierać relaksację oraz dobrostan emocjonalny.

Zobacz wszystkie kwiatowe olejki eteryczne →

Ziemiste olejki w aromaterapii – profil działania

Olejki o zapachu ziemistym charakteryzują się głębokim, balsamicznym aromatem i są często stosowane w aromaterapii w kontekście relaksacji, redukcji stresu oraz stabilizacji emocjonalnej. Wiele z nich zawiera seskwiterpeny oraz alkohole terpenowe, które są badane pod kątem wpływu na układ nerwowy oraz działanie przeciwzapalne.

Kadzidło (Boswellia carterii) zawiera m.in. α-pinen i limonen, związki o potencjalnym działaniu przeciwzapalnym i uspokajającym. W aromaterapii stosowane jest w celu redukcji stresu, pogłębienia oddechu oraz wspierania relaksacji.

Kadzidło (Boswellia serrata) ma podobny profil chemiczny, zawiera monoterpeny i związki żywiczne. Jego aromat działa uspokajająco i jest często wykorzystywany w praktykach medytacyjnych oraz w celu wyciszenia układu nerwowego.

Elemi (Canarium luzonicum) zawiera limonen oraz elemeny, które nadają mu świeży, balsamiczny charakter. W aromaterapii stosowany jest w celu równoważenia emocji oraz redukcji napięcia, a także jako składnik mieszanek regenerujących.

Paczula (Pogostemon cablin) jest bogata w patchoulol, związek o właściwościach przeciwzapalnych i przeciwbakteryjnych. Jej głęboki, ziemisty aromat wykorzystywany jest w aromaterapii w celu uziemienia, redukcji stresu oraz poprawy równowagi emocjonalnej.

Wetiwer (Vetiveria zizanioides) zawiera seskwiterpeny, takie jak vetiverol i vetivon, które są badane pod kątem działania uspokajającego. Jego intensywny, ziemisty aromat może wspierać głęboką relaksację, koncentrację oraz jakość snu.

Zobacz wszystkie ziemiste olejki eteryczne →

Ziołowe olejki w aromaterapii – zastosowanie i charakterystyka

Olejki eteryczne o profilu ziołowym charakteryzują się świeżym, intensywnym aromatem i są stosowane w aromaterapii w kontekście koncentracji, redukcji zmęczenia oraz wsparcia układu oddechowego. Wiele z nich zawiera związki takie jak linalol, tymol, karwakrol czy 1,8-cyneol, które są badane pod kątem działania przeciwbakteryjnego, przeciwzapalnego oraz wpływu na funkcje poznawcze (Ali i in., 2015)

Rozmaryn (Rosmarinus officinalis) zawiera 1,8-cyneol, który jest badany pod kątem wpływu na funkcje poznawcze, pamięć i koncentrację. Inhalacja olejku rozmarynowego może wspierać czujność oraz wydajność umysłową.

Oregano (Origanum vulgare) zawiera karwakrol i tymol, związki o silnym działaniu przeciwdrobnoustrojowym. W aromaterapii stosowany jest w celu wsparcia odporności oraz oczyszczania powietrza.

Szałwia muszkatołowa (Salvia sclarea) zawiera linalol oraz octan linalilu, które wykazują działanie relaksujące. Jej aromat może wspierać redukcję stresu oraz poprawę jakości snu. W aromaterapii kobiecej często wykorzystywany jako element mieszanek stosowanych w okresach PMS, menopauzy lub zwiększonego stresu, wspierając naturalną równowagę organizmu i dobre samopoczucie.

Tymianek biały (Thymus vulgaris ct. linalol) zawiera głównie linalol, dzięki czemu ma łagodniejszy, bardziej zbalansowany profil działania. W aromaterapii stosowany jest w celu wsparcia odporności oraz jako delikatniejsza alternatywa dla silniejszych chemotypów tymianku.

Tymianek (Thymus vulgaris ct. thymol) zawiera tymol – związek o silnym działaniu przeciwdrobnoustrojowym. Jest stosowany w aromaterapii w celu wsparcia układu oddechowego oraz oczyszczania powietrza, jednak ze względu na intensywność powinien być stosowany ostrożnie.

Zobacz wszystkie ziołowe olejki eteryczne →

Miętowe olejki w aromaterapii – poznaj różnice

Miętowe olejki eteryczne charakteryzują się świeżym, chłodzącym aromatem i są często stosowane w aromaterapii w celu odświeżenia umysłu, poprawy koncentracji oraz wsparcia komfortu oddychania. Ich działanie wynika głównie z obecności mentolu i mentonu, czyli związków oddziałujących na receptory zimna (TRPM8), co wywołuje charakterystyczne uczucie chłodzenia.

Mięta pieprzowa (Mentha piperita) to jeden z najbardziej intensywnych olejków miętowych. Zawiera wysokie stężenie mentolu, który odpowiada za efekt chłodzenia oraz uczucie udrożnienia dróg oddechowych. W aromaterapii stosowana jest w celu poprawy koncentracji, redukcji zmęczenia oraz łagodzenia napięciowych bólów głowy.

Mięta zielona (Mentha spicata) ma łagodniejszy, bardziej słodki profil zapachowy, ponieważ zawiera mniej mentolu, a więcej karwonu. Dzięki temu działa delikatniej i jest często wykorzystywana w mieszankach relaksujących oraz odświeżających, szczególnie dla osób wrażliwych na intensywne olejki.

Mięta polna (Mentha arvensis) wyróżnia się bardzo wysoką zawartością mentolu, często wyższą niż w mięcie pieprzowej. Jej zapach jest intensywnie świeży i przenikliwy, a działanie silnie chłodzące. Ze względu na swój skład stosowana jest w produktach wspierających oddychanie, koncentrację oraz uczucie świeżości.

Zobacz wszystkie miętowe olejki eteryczne →

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy aromaterapia działa?

Badania naukowe wskazują, że aromaterapia może wspierać redukcję stresu, poprawę jakości snu oraz samopoczucia, jednak jej działanie ma charakter wspomagający i nie zastępuje leczenia medycznego.

Jak bezpiecznie stosować olejki?

Olejki eteryczne należy stosować z rozwagą, najczęściej poprzez inhalację lub aplikację miejscową po odpowiednim rozcieńczeniu. Niektóre olejki mogą powodować podrażnienia lub reakcje alergiczne. Sprawdź, jak bezpiecznie stosować olejki eteryczne →

Które olejki są najczęściej stosowane?

Do najczęściej wykorzystywanych olejków należą: lawenda, eukaliptus, mięta pieprzowa, drzewo herbaciane oraz cytrusy, takie jak bergamotka czy pomarańcza. Wybór zależy od celu stosowania oraz indywidualnych preferencji.

Czy mieszanki olejków są równie skuteczne jak pojedyncze olejki?

Mieszanki olejków eterycznych (blend) mogą działać synergicznie, co oznacza, że połączenie kilku składników może wzmacniać ich właściwości aromaterapeutyczne. W praktyce są one często stosowane w celu uzyskania bardziej złożonego efektu zapachowego i działania. Zobacz mieszanki olejków eterycznych →

Na co stosuje się olejki w aromaterapii?

Olejki w aromaterapii najczęściej są stosowane w celu redukcji stresu, poprawy jakości snu, wsparcia koncentracji oraz komfortu oddychania. Ich działanie zależy od składu chemicznego oraz sposobu stosowania.

Autorzy:

mgr Barbara Szczypiorska-Semik – psycholog (SWPS), psychoaromaterapeuta

Piotr Semik – certyfikowany aromaterapeuta kliniczny NAHA (NCCA)

Źródła naukowe:

Babar Ali, Naser Ali Al-Wabel, Saiba Shams, Aftab Ahamad, Shah Alam Khan, Firoz Anwar, Essential oils used in aromatherapy: A systemic review,
Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine, 2015, https://doi.org/10.1016/j.apjtb.2015.05.007.

Thangaleela, S., Sivamaruthi, B. S., Kesika, P., Bharathi, M., Kunaviktikul, W., Klunklin, A., Chanthapoon, C., & Chaiyasut, C. (2022). Essential Oils, Phytoncides, Aromachology, and Aromatherapy—A Review. Applied Sciences, 12(9), 4495. https://doi.org/10.3390/app12094495

Cui J, Li M, Wei Y, Li H, He X, Yang Q, Li Z, Duan J, Wu Z, Chen Q, Chen B, Li G, Ming X, Xiong L and Qin D (2022) Inhalation Aromatherapy via Brain-Targeted Nasal Delivery: Natural Volatiles or Essential Oils on Mood Disorders. Front. Pharmacol. 13:860043. doi: 10.3389/fphar.2022.860043

Fung, T. K. H., Lau, B. W. M., Ngai, S. P. C., & Tsang, H. W. H. (2021). Therapeutic Effect and Mechanisms of Essential Oils in Mood Disorders: Interaction between the Nervous and Respiratory Systems. International Journal of Molecular Sciences, 22(9), 4844. https://doi.org/10.3390/ijms22094844

Galan, D.M., Ezeudu, N.E., García, J.V., Geronimo, C.A., Berry, N., & Malcolm, B.J. (2020). Eucalyptol (1,8-cineole): an underutilized ally in respiratory disorders? Journal of Essential Oil Research, 32, 103 – 110. https://doi.org/10.1080/10412905.2020.1716867

Juergens UR. Anti-inflammatory properties of the monoterpene 1.8-cineole: current evidence for co-medication in inflammatory airway diseases. Drug Res (Stuttg). 2014 Dec;64(12):638-46. doi: 10.1055/s-0034-1372609. Epub 2014 May 15. PMID: 24831245.

Her L, Kanjanasilp J, Chaiyakunapruk N, Sawangjit R. Efficacy and Safety of Eucalyptus for Relieving Cough: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. J Integr Complement Med. 2022 Mar;28(3):218-226. doi: 10.1089/jicm.2021.0226. Epub 2022 Jan 17. PMID: 35294302.

Dosoky NS, Setzer WN. Biological Activities and Safety of Citrus spp. Essential Oils. Int J Mol Sci. 2018 Jul 5;19(7):1966. doi: 10.3390/ijms19071966. PMID: 29976894; PMCID: PMC6073409.

Chen ML, Chen YE, Lee HF. The Effect of Bergamot Essential Oil Aromatherapy on Improving Depressive Mood and Sleep Quality in Postpartum Women: A Randomized Controlled Trial. J Nurs Res. 2022 Apr 1;30(2):e201. doi: 10.1097/jnr.0000000000000459. PMID: 34690334.

Her, J., & Cho, M.K. (2021). Effect of aromatherapy on sleep quality of adults and elderly people: A systematic review and meta-analysis. Complementary Therapies in Medicine. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2021.102739

Sattayakhom, A., Wichit, S., & Koomhin, P. (2023). The Effects of Essential Oils on the Nervous System: A Scoping Review. Molecules, 28(9), 3771. https://doi.org/10.3390/molecules28093771

Lillehei AS, Halcon LL. A systematic review of the effect of inhaled essential oils on sleep. J Altern Complement Med. 2014 Jun;20(6):441-51. doi: 10.1089/acm.2013.0311. Epub 2014 Apr 10. PMID: 24720812.