Brak produktów w koszyku.
Wróć do sklepuJak bezpiecznie stosować olejki eteryczne?
Jak bezpiecznie stosować olejki eteryczne? Dyfuzja, inhalacja i stosowanie miejscowe
W tym artykule wyjaśniamy, jak bezpiecznie stosować olejki eteryczne, kiedy wybrać dyfuzję lub inhalację, a kiedy aplikację miejscową oraz jak uniknąć najczęstszych błędów w aromaterapii. Bezpieczne stosowanie olejków eterycznych wymaga znajomości właściwych metod aplikacji, odpowiednich stężeń oraz świadomości przeciwwskazań, szczególnie u dzieci, kobiet w ciąży i osób z chorobami przewlekłymi. Jeżeli szukasz rzetelnych informacji dotyczących aromaterapii u dzieci, sprawdź nasz praktyczny poradnik: Olejki eteryczne dla dzieci – lista 20 sprawdzonych propozycji.
Chociaż dostępnych jest wiele metod stosowania olejków eterycznych, nie wszystkie działają w ten sam sposób i z taką samą skutecznością. Dlatego poniżej wyjaśniamy, zgodnie z aktualną wiedzą i zaleceniami ekspertów aromaterapii, kiedy najlepiej stosować dyfuzję i inhalację, a kiedy można sięgnąć po aplikację miejscową (zawsze po odpowiednim rozcieńczeniu olejkiem nośnikowym).
Dyfuzja i inhalacja
Wdychanie olejków eterycznych jest jedną z najlepiej przebadanych i uznawanych za bezpieczne metod ich stosowania, pod warunkiem prawidłowego doboru olejku oraz dawki. Inhalacja umożliwia szybkie oddziaływanie lotnych związków aromatycznych na układ węchowy oraz struktury mózgu związane z emocjami, pamięcią i regulacją autonomiczną. Badania wskazują, że bodźce zapachowe w przypadku inhalacji mogą wpływać na aktywność układu nerwowego w bardzo krótkim czasie, często w ciągu zaledwie kilku sekund (Buckle, 2015; Horvath i Acs, 2015).
Dyfuzja i inhalacja sprawdzają się szczególnie wtedy, gdy zależy nam na szybkim i ogólnoustrojowym działaniu. Najczęściej polecane są w przypadku takich potrzeb jak:
- bóle głowy,
- dobrostan psychiczny,
- energia i zmęczenie,
- koncentracja,
- nastrój,
- oddech,
- odporność,
- stres
- sen.
Jeżeli Twoim celem jest poprawa jakości snu i wieczorne wyciszenie, przeczytaj również nasz artykuł: Olejki eteryczne na sen – poznaj 10 najlepiej przebadanych propozycji.
Wdychanie olejków eterycznych
Najczęściej stosowaną metodą inhalacji jest użycie dyfuzora do olejków eterycznych. Dyfuzory aktywne, takie jak dyfuzory ultradźwiękowe, rozprowadzają drobne cząsteczki olejku w powietrzu w całym pomieszczeniu. Dyfuzory pasywne, np. biżuteria aromaterapeutyczna czy kamień lawowy, działają punktowo i w mniejszym zakresie. Przy stosowaniu dyfuzji w obecności dzieci, kobiet w ciąży lub zwierząt zawsze należy sprawdzić, czy dany olejek jest dla nich bezpieczny. Dyfuzor ultradźwiękowy jest prosty w użyciu. Wystarczy napełnić go wodą zgodnie z instrukcją, dodać kilka kropli olejku lub mieszanki i uruchomić urządzenie. W praktyce aromaterapii klinicznej zaleca się stosowanie dyfuzji w cyklach (np. 30–60 minut), po których należy zrobić przerwę, aby ograniczyć nadmierną ekspozycję na lotne związki aromatyczne.
Osoby z astmą, nadreaktywnością oskrzeli lub przewlekłymi chorobami układu oddechowego powinny zachować szczególną ostrożność przy inhalacji olejków eterycznych i w razie wątpliwości skonsultować ich stosowanie ze specjalistą.
Alternatywą dla dyfuzji w pomieszczeniach jest osobisty inhalator do olejków eterycznych, który stosujemy indywidualnie. Rozwiązanie to sprawdza się również idealnie do stosowania w podróży, pracy czy miejscach publicznych. Nasze inhalatory wykonane są ze szkła i metalu, dzięki czemu są wielokrotnego użytku i nie narażają otoczenia na niepożądany kontakt z olejkami.
Stosowanie miejscowe rozcieńczonych olejków eterycznych
Aplikacja miejscowa olejków eterycznych jest metodą wymagającą większej ostrożności niż dyfuzja czy inhalacja, ze względu na ryzyko podrażnień, reakcji skórnych lub uczuleń. W aromaterapii klinicznej podkreśla się konieczność indywidualnego doboru stężenia oraz uwzględnienia wieku i stanu zdrowia pacjenta (Holmes, 2019). Dlatego olejki eteryczne zawsze należy stosować miejscowo wyłącznie po odpowiednim rozcieńczeniu w wybranym olejku nośnikowym. Warto również pamiętać, że niektóre olejki bogate w fenole (np. oregano, tymianek chemotyp tymol) wykazują silniejsze działanie drażniące na skórę i wymagają niższych stężeń niż łagodniejsze olejki zawierające głównie monoterpeny lub estry (np. lawenda).
Badania wskazują, że stopień przenikania poszczególnych związków olejków eterycznych przez skórę jest zmienny i zależy m.in. od ich struktury chemicznej, stężenia, czasu kontaktu oraz obszaru aplikacji. Część związków ulega szybkiemu odparowaniu, zanim zostaną wchłonięte, inne przenikają wolniej, co może być korzystne w przypadku działania miejscowego. Stosowanie miejscowe może być pomocne m.in. w przypadku:
- bólu miejscowego,
- drobnych urazów,
- napięcia mięśniowego,
- pielęgnacji skóry,
- problemów skórnych,
- ukąszeń owadów,
- stanów zapalnych.
W przypadku napięciowych bólów głowy lub migreny szczegółowe informacje dotyczące doboru olejków i bezpiecznych metod ich stosowania znajdziesz w artykule: Olejki eteryczne na ból głowy i migrenę.
Jak bezpiecznie rozcieńczać olejki eteryczne?
Przed zastosowaniem olejku eterycznego na skórę należy zawsze użyć olejku nośnikowego, aby zmniejszyć ryzyko podrażnień. Nawet po rozcieńczeniu zaleca się wykonanie testu płatkowego na niewielkim obszarze skóry. Najczęściej stosowane olejki nośnikowe to: olejek kokosowy frakcjonowany, olejek ze słodkich migdałów oraz olejek jojoba.
Przybliżone przeliczenia:
1 kropla olejku eterycznego ≈ 0,05 ml
1 łyżeczka (5 ml) olejku nośnikowego
1 łyżka (15 ml) olejku nośnikowego
1 roll-on 10 ml
Rozcieńczenie 1%
5 ml – dodaj 1 kroplę olejku eterycznego
15 ml – dodaj 3 krople olejku eterycznego
10 ml roll-on – dodaj 2 krople olejku eterycznego
Rozcieńczenie 2%
5 ml – dodaj 2 krople olejku eterycznego
15 ml – dodaj 6 kropli olejku eterycznego
10 ml roll-on – dodaj 4 krople olejku eterycznego
Rozcieńczenie 3%
5 ml – dodaj 3 krople olejku eterycznego
15 ml – dodaj 9 kropli olejku eterycznego
10 ml roll-on – dodaj 6 kropli olejku eterycznego
Uwaga: Nie wszystkie olejki eteryczne są bezpieczne w każdym stężeniu. (Tisserand i Young, 2014) Zawsze należy uwzględnić wiek, stan zdrowia, obszar aplikacji oraz indywidualną wrażliwość skóry. Jeżeli nie wiesz jak stosować dany olejek eteryczny, skonsultuj się z certyfikowanym aromaterapeutą lub producentem.
Pamiętaj również o olejkach fototoksycznych — szczegółowe informacje znajdziesz w naszym artykule na ten temat: Fototoksyczne olejki eteryczne i promieniowanie UV.
Ważna informacja dotycząca bezpieczeństwa
Warto również podkreślić, że olejki eteryczne nie są przeznaczone do spożycia. Pomimo że w internecie, szczególnie w mediach społecznościowych, można spotkać treści promujące doustne przyjmowanie olejków eterycznych, praktyka ta nie jest rekomendowana przez niezależnych ekspertów aromaterapii ani organizacje zajmujące się bezpieczeństwem ich stosowania. Aktualnie brakuje badań klinicznych potwierdzających skuteczność tej metody w przypadku większości olejków, a nieliczne badania dotyczą zaledwie kilku olejków (Lemmens-Gruber, 2020; Soni i in., 2023)
Olejki eteryczne są wysoko skoncentrowanymi substancjami roślinnymi, które mogą powodować podrażnienia błon śluzowych, uszkodzenie wątroby, interakcje z lekami oraz inne działania niepożądane przy stosowaniu wewnętrznym. Z tego względu aromaterapia opiera się na bezpiecznych metodach takich jak inhalacja, dyfuzja oraz odpowiednio rozcieńczone stosowanie miejscowe.
Jeżeli w jakimkolwiek źródle spotkasz zalecenia dotyczące spożywania olejków eterycznych, zawsze warto zachować szczególną ostrożność i zweryfikować czy pochodzą one od certyfikowanego aromaterapeuty klinicznego, który posiada rzetelne przygotowanie z zakresu bezpieczeństwa stosowania olejków eterycznych.
Podsumowanie:
Bezpieczne stosowanie olejków eterycznych opiera się na świadomym doborze metody aplikacji, odpowiednim rozcieńczeniu oraz uwzględnieniu indywidualnych potrzeb i przeciwwskazań. Najbezpieczniejsze i najlepiej przebadane metody to inhalacja i dyfuzja, natomiast stosowanie miejscowe wymaga większej ostrożności i wiedzy. Aromaterapia nie polega na schematach, lecz na odpowiedzialnym i świadomym podejściu.
Bezpieczna aromaterapia opiera się na wiedzy, umiarze i indywidualnym podejściu, a nie na uniwersalnych schematach stosowania tych samych olejków u wszystkich.
Najczęstsze pytania dotyczące bezpiecznego stosowania olejków eterycznych
Czy olejki eteryczne można stosować codziennie?
Tak, pod warunkiem stosowania odpowiednich stężeń, przerw oraz właściwego doboru olejków.
Czy dyfuzja olejków jest bezpieczna dla dzieci?
Nie wszystkie olejki są odpowiednie dla dzieci. Zawsze należy sprawdzić przeciwwskazania. Przeczytaj nasz artykuł na ten temat Olejki eteryczne dla dzieci – lista 20 sprawdzonych propozycji.
Czy można łączyć olejki eteryczne z lekami?
Niektóre olejki mogą wchodzić w interakcje z lekami, w takich przypadkach zalecana jest konsultacja.
Autor
Piotr Semik – certyfikowany aromaterapeuta kliniczny NAHA (NCCA)
