Olejek Ylang Ylang (Cananga odorata) – właściwości, działanie na stres i zastosowanie w aromaterapii
Pochodzenie botaniczne i historia
Ylang Ylang pozyskiwany jest z kwiatów drzewa Cananga odorata, należącego do rodziny Annonaceae (rodzina flaszowatych). Naturalnie występuje w Azji Południowo-Wschodniej (Filipiny, Indonezja), a główne obszary produkcji olejku obejmują dziś: Komory, Madagaskar, Réunion oraz Filipiny. Pierwsze plantacje powstały na Filipinach w latach 60. XIX wieku. W 1906 roku drzewo wprowadzono na Nosy Bé i Komory, które obecnie są największymi producentami olejku na świecie. Nazwa pochodzi z języka filipińskiego i oznacza „kwiat kwiatów” (flower of flowers).
Surowiec i destylacja – znaczenie frakcji
Olejek otrzymuje się poprzez destylację parową świeżych kwiatów z drzew plantacyjnych (nie dziko rosnących). Aby otrzymać 1 kg olejku, potrzebujemy 40–80 kg świeżych kwiatów. W trakcie destylacji uzyskuje się cztery główne frakcje:
Ylang Ylang Extra – pierwsze 1–1,5 godziny destylacji
Ylang Ylang No. 1 – kolejne 2–3 godziny
Ylang Ylang No. 2 – kolejne 3–5 godzin
Ylang Ylang No. 3 – końcowe 6–8 godzin
Natomiast olejek Ylang Ylang Complete powstaje z połączenia frakcji 1,2 i 3.
Skład chemiczny i znaczenie biologiczne
Typowy profil chemiczny obejmuje:
Seskwiterpeny (44–65%) – kariofilen, germakren, kadinen
Estry (15–48%) – benzyl acetate, benzyl benzoate, geranyl acetate
Monoterpenole (11–30%) – linalol
To połączenie estrów (relaksujących), seskwiterpenów (regulujących) i alkoholi monoterpenowych odpowiada za jego charakterystyczny efekt neurofizjologiczny. Proporcje różnią się istotnie w zależności od frakcji destylacyjnej oraz regionu pochodzenia.
Właściwości olejku Ylang Ylang
1. Działanie regulujące układ nerwowy
Olejek Ylang Ylang wykazuje działanie wspierające równowagę autonomicznego układu nerwowego. W badaniach obserwowano zmniejszenie aktywności części odpowiedzialnej za reakcję stresową oraz zwiększenie aktywności części odpowiedzialnej za regenerację. W praktyce oznacza to, że może pomagać organizmowi przejść z trybu napięcia do stanu wyciszenia i równowagi.
2. Wpływ na reakcję stresową
W warunkach eksperymentalnych inhalacja aromatu Ylang Ylang wiązała się z obniżeniem poziomu kortyzolu oraz poprawą subiektywnego samopoczucia. Efekt ten interpretowany jest jako wynik oddziaływania bodźców zapachowych na układ limbiczny, obszar mózgu odpowiedzialny za emocje i reakcję na stres.
3. Działanie relaksacyjne
Olejek może wspierać redukcję napięcia psychicznego i fizycznego. Efekt relaksacyjny potwierdzono w badaniu Hongratanaworakit i Buchbauer, w którym Inhalacja olejku powodowała istotne obniżenie ciśnienia krwi i subiektywny wzrost relaksacji u osób badanych, co stanowi empiryczne potwierdzenie efektów uspokajających. Ponadto opisywano jego wpływ na zmniejszenie drażliwości, uczucia przytłoczenia oraz napięcia emocjonalnego. Nie działa jak silny środek uspokajający, lecz raczej stabilizuje nadmierne pobudzenie.
4. Wpływ na układ sercowo-naczyniowy
W badaniach klinicznych obserwowano przejściowe obniżenie ciśnienia tętniczego oraz spowolnienie tętna po ekspozycji na aromat Ylang Ylang. Efekt ten wiąże się z redukcją napięcia nerwowego, a nie bezpośrednim działaniem farmakologicznym na serce czy naczynia krwionośne. Badanie pilotażowe z 34 osobami pokazało, że stosowanie olejku Ylang Ylang (inhalacja lub aplikacja) wiązało się z zmianami w percepcji lęku i parametrach fizjologicznych takich jak ciśnienie krwi i temperatura.
5. Właściwości spazmolityczne
Ze względu na działanie rozluźniające może wspierać redukcję napięcia mięśniowego, szczególnie w stanach skurczowych związanych ze stresem. W aromaterapii klinicznej bywa stosowany wspierająco przy napięciowych dolegliwościach mięśniowych. Efekt ten opisywano głównie w modelach eksperymentalnych.
6. Wpływ na równowagę emocjonalną
Ylang Ylang bywa opisywany jako olejek stabilizujący nastrój. Może wspierać osoby doświadczające wahań emocjonalnych, drażliwości czy napięcia. W literaturze wskazuje się, że jego działanie polega na harmonizowaniu reakcji emocjonalnych, a nie na jednostronnym uspokajaniu lub pobudzaniu.
7. Właściwości afrodyzjakalne
Tradycyjnie uznawany za afrodyzjak, Ylang Ylang działa przede wszystkim poprzez redukcję napięcia i lęku, co może pośrednio sprzyjać poprawie komfortu w sferze intymnej. Efekt ten wynika raczej z poprawy samopoczucia i rozluźnienia niż z bezpośredniej stymulacji.
8. Aktywność przeciwdrobnoustrojowa (badania in vitro)
W badaniach laboratoryjnych wykazano aktywność olejku wobec wybranych szczepów bakterii i grzybów. Dane te mają charakter eksperymentalny i nie stanowią podstawy do twierdzeń o leczeniu infekcji u ludzi.
9. Zastosowanie w pielęgnacji skóry i włosów
W kosmetologii olejek stosowany jest w niskich stężeniach jako składnik preparatów do skóry mieszanej i tłustej. Opisywane jest jego działanie regulujące wydzielanie sebum oraz wspierające poprawę wyglądu skóry. W produktach do włosów może sprzyjać poprawie połysku i elastyczności.
10. Właściwości antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne
Nowsze badania z 2022 roku wskazują, że ekstrakty i olejek Ylang Ylang mają działania antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, co można wspomnieć w sekcji o aktywności biologicznej (choć są to badania in vitro i pre-kliniczne).
Bezpieczeństwo stosowania
Olejek Ylang Ylang uznawany jest za środek o niskiej toksyczności ogólnej, jednak może wykazywać łagodne działanie uczulające (związane z obecnością linalolu i estrów benzylowych). Zalecenia:
stosować w rozcieńczeniu 0,5–2% w oleju bazowym przy aplikacji skórnej
unikać stosowania na skórę uszkodzoną lub zapalną
nie przekraczać zalecanych ilości w dyfuzji (1–2 krople)
w pierwszym trymestrze ciąży zachować szczególną ostrożność
nadmierna inhalacja może powodować ból głowy lub nudności
Dowiedz się więcej i przeczytaj nasz artykuł: Jak bezpiecznie stosować olejki eteryczne?
Podsumowanie
Olejek Ylang Ylang (Cananga odorata) jest jednym z najlepiej przebadanych olejków kwiatowych pod kątem wpływu na parametry psychofizjologiczne związane ze stresem i regulacją emocji. Badania eksperymentalne wskazują na jego potencjalne działanie modulujące autonomiczny układ nerwowy, przejściowe obniżanie ciśnienia tętniczego oraz wpływ na subiektywne poczucie relaksacji.
W modelach laboratoryjnych opisywano również właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz aktywność wobec wybranych drobnoustrojów. Należy jednak podkreślić, że większość danych dotyczących aktywności biologicznej pochodzi z badań in vitro lub badań pilotażowych i nie stanowi podstawy do formułowania twierdzeń o działaniu leczniczym.
W praktyce aromaterapeutycznej Ylang Ylang wykorzystywany jest przede wszystkim jako olejek wspierający równowagę emocjonalną, redukcję napięcia oraz poprawę komfortu psychicznego. Aktualny stan wiedzy wskazuje, że jego działanie ma charakter wspierający i regulacyjny, a nie farmakologicznie terapeutyczny.
Poznaj olejki AromatherapyOils w dwóch odsłonach:
Olejek Ylang Ylang I oraz Olejek Ylang Ylang Complete
Autorzy:
Piotr Semik, Certyfikowany Kliniczny Aromaterapeuta NAHA (NCCA)

