Olejki eteryczne a psy — bezpieczne stosowanie, lista olejków i najważniejsze zasady

Olejki eteryczne są szeroko stosowane w aromaterapii ludzi ze względu na ich właściwości wpływające na samopoczucie, regulację napięcia oraz wsparcie skóry i układu oddechowego. Jednak ich zastosowanie u zwierząt domowych, w tym psów, wymaga znacznie większej ostrożności.

Nie wszystkie olejki uznawane za bezpieczne dla ludzi są odpowiednie dla zwierząt. Wynika to z różnic w fizjologii oraz wrażliwości sensorycznej. Psy posiadają wyjątkowo rozwinięty zmysł węchu, a ich reakcje na lotne związki aromatyczne są znacznie silniejsze niż u ludzi. Ponadto są istotne różnice w metabolizmie enzymatycznym wątroby. U psów procesy detoksykacyjne niektórych związków chemicznych zawartych w olejkach eterycznych mogą przebiegać wolniej, co zwiększa ryzyko kumulacji i toksyczności przy niewłaściwym stosowaniu.

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie zasad bezpiecznego stosowania olejków eterycznych u psów w oparciu o dostępne dane toksykologiczne oraz zalecenia.

Dlaczego psy wymagają szczególnej ostrożności?

Psy mogą reagować negatywnie na olejki eteryczne z kilku powodów:

intensywne aromaty mogą być dla nich nadmiernie stymulujące sensorycznie,
nierozcieńczone olejki mogą podrażniać drogi oddechowe i skórę,
niektóre związki chemiczne wykazują potencjał neurotoksyczny lub hepatotoksyczny.

Według danych ASPCA Animal Poison Control Center, przypadki zatrucia olejkami eterycznymi u psów najczęściej związane są z aplikacją nierozcieńczonych produktów bezpośrednio na skórę lub z ich połknięciem. Objawy mogą obejmować zaburzenia neurologiczne, osłabienie, wymioty oraz uszkodzenia wątroby.

Merck Veterinary Manual wskazuje, że ekspozycja na skoncentrowane olejki roślinne może prowadzić do objawów neurologicznych, dermatologicznych oraz żołądkowo-jelitowych, szczególnie przy długotrwałej ekspozycji lub aplikacji miejscowej bez rozcieńczenia.

Każdy pies ma również indywidualną wrażliwość i preferencje zapachowe. Z doświadczenia wiemy, że niektóre psy uwielbiają określone aromaty, a inne reagują na nie niechęcią lub stresem. Dlatego najważniejsza zasada brzmi:
Obserwuj swojego psa i pozwól mu odejść, jeśli zapach jest dla niego niekomfortowy.

Bezpieczne olejki eteryczne dla psów

Poniżej znajduje się lista olejków uznawanych za względnie bezpieczne przy odpowiednim rozcieńczeniu, krótkim czasie ekspozycji oraz po konsultacji z lekarzem weterynarii zaznajomionym z aromaterapią. Należy pamiętać, że „względnie bezpieczny” oznacza bezpieczny wyłącznie przy prawidłowym rozcieńczeniu i kontroli reakcji zwierzęcia.

Bergamotka (Citrus bergamia)
Może wspierać redukcję napięcia i niepokoju u psów w sytuacjach stresowych (np. podróż, burza). Zawiera linalol i octan linalilu, związki o działaniu modulującym układ nerwowy. W praktyce bywa stosowana w krótkotrwałej dyfuzji w celu wspierania regulacji pobudzenia emocjonalnego. Stosować wyłącznie krótkotrwale w dobrze wentylowanym pomieszczeniu. (1 kropla w dobrze wentylowanym pomieszczeniu).

Drzewo cedrowe (Cedrus atlantica)
Wykazuje właściwości łagodnie uspokajające oraz repelencyjne wobec niektórych owadów. Olejek może być rozważana jako wsparcie w okresach nadmiernej reaktywności oraz sezonowo w kontekście komfortu skóry i ochrony przed insektami (wyłącznie w rozcieńczeniu 0,2–0,5%).

Lawenda (Lavandula angustifolia)
Jeden z najlepiej tolerowanych olejków przez psy. Zawiera linalol i octan linalilu, które wykazują działanie uspokajające i wspierające regenerację skóry. Może być stosowana wspomagająco w sytuacjach stresowych, przy nadpobudliwości oraz miejscowo przy drobnych podrażnieniach skóry (po rozcieńczeniu).

Rumianek niemiecki (Matricaria recutita)
Bogaty w chamazulen i bisabolol, wykazuje właściwości łagodzące i wspierające regenerację skóry. Może być rozważany przy skłonnościach do podrażnień, zaczerwienień i reaktywności skórnej.

Rumianek rzymski (Anthemis nobilis)
Zawiera naturalne estry, które działają uspokajająco i pomagają rozluźnić napięte mięśnie. Może być stosowany wspierająco w stanach napięcia emocjonalnego oraz przy łagodnych dolegliwościach trawiennych o podłożu stresowym.

Melisa (Melissa officinalis)
Może wspierać uspokojenie oraz równowagę emocjonalną u psów nadpobudliwych. Wykazuje właściwości modulujące napięcie nerwowe oraz działanie antyoksydacyjne. Może być rozważana u psów nadreaktywnych lub wrażliwych emocjonalnie, jednak wyłącznie w bardzo niskim stężeniu (0,2%)

Mirra (Commiphora myrrha)
Zawiera seskwiterpeny o właściwościach wspierających regenerację tkanek. Może być stosowana miejscowo przy drobnych zmianach skórnych lub w okresie gojenia (wyłącznie w niskim rozcieńczeniu).

Kadzidło (Boswellia carterii)
Olejek zawiera monoterpeny i seskwiterpeny, które wykazują właściwości wspierające równowagę oddechową i emocjonalną. Może być stosowane w krótkiej dyfuzji u psów podatnych na stres lub w okresach rekonwalescencji.

Helichrysum (Helichrysum italicum)
Kocanka włoska znana jest z wysokiej zawartości diketonu italidionowego, dzięki czemu wspiera procesy regeneracyjne skóry. Może być rozważana przy drobnych urazach, siniakach oraz podrażnieniach (od 0,2% rozcieńczenia).

Waleriana (Valeriana officinalis)
Może być stosowana sporadycznie w sytuacjach silnego stresu (np. burza, fajerwerki), najlepiej w bardzo krótkiej ekspozycji zapachowej. Może wspierać wyciszenie w stanach silnego stresu, np. lęku separacyjnego. Stosować sporadycznie i w minimalnych ilościach. Propozycja stosowania: zakrop 1 kroplę na wacik i poruszaj przez kilka sekund – 50 cm od nosa psa.

Rozmaryn (Rosmarinus officinalis)
Zawiera 1,8-cyneol i kamforę, związki o działaniu stymulującym i repelencyjnym. Może być rozważany sezonowo w kontekście odstraszania owadów, jednak wyłącznie w bardzo niskim stężeniu (o,2%) i po konsultacji weterynaryjnej. Nie zaleca się stosowania u psów z padaczką, nadwrażliwością neurologiczną ani u bardzo małych ras.

Bezpieczne zasady stosowania olejków eterycznych u psów

Olejki eteryczne to skuteczny sposób, aby pomóc Twojemu milusińskiemu pod względem emocjonalnym, fizycznym i energetycznym. Warto jednak pamiętać, że stosowanie olejków bez umiaru i niezgodnie z zaleceniami, może być bardzo niebezpieczne. Dlatego też zachęcamy do zapoznania się z następującymi wskazówkami dotyczącymi bezpieczeństwa podczas ich stosowania.

Nigdy NIE STOSUJ olejków na błony śluzowe: oczy, nos, genitalia.
Olejki mogą powodować reakcje alergiczne i podrażnienia przy nieprawidłowym użyciu, lub gdy pies ma alergię.
Nie stosuj u zwierząt poniżej 12 miesiąca życia.
Nie narzucaj zapachu zwierzęciu, pies powinien mieć możliwość wyboru.
W większości przypadków wystarcza jedna kropla, mniej znaczy bezpieczniej.
Zawsze ROZCIEŃCZAJ olejki eteryczne. Rozcieńczenie uważane za bezpieczne dla naszego psa to od 0,2% do maksymalnie 1% olejku eterycznego w oleju nośnikowym. Na przykład: 1% rozcieńczenie oznacza, że na 10 ml olejku nośnikowego dodajemy 2 krople olejku eterycznego, a 0,5% rozcieńczenie oznacza że na 10 ml olejku nośnikowego dodajemy 1 krople olejku eterycznego.
Przechowuj olejki poza zasięgiem zwierzęcia.
W razie wątpliwości skonsultuj się z lekarzem weterynarii znającym problem zdrowotny psa.
Jeśli zwierzę zacznie niepokojąco reagować, zaprzestań używania olejku. Obserwuj mowę ciała zwierzęcia, a w razie potrzeby skontaktuj się niezwłocznie z weterynarzem.
Prowadź notatki: jaki olejek, ile, kiedy i jaka była reakcja.
Zawsze zapewnij możliwość opuszczenia pomieszczenia podczas dyfuzji.
Nigdy nie spryskuj pyszczka psa żadnymi aromatycznymi płynami.
NIGDY NIE UŻYWAJ OLEJKÓW WEWNĘTRZNIE.
W zastosowaniach miejscowych nie przekraczaj 1% rozcieńczenia. Stosując nowy olejek, zacznij od 0,2%.
Aby zmniejszyć ryzyko nadwrażliwości i toksyczności narządowej, nie stosuj olejków ciągle, po 10–14 dniach zrób przerwę.

Skoro już wiesz jak stosować olejki przy psach, przeczytaj nasz artykuł i dowiedz się: Jak bezpiecznie stosować olejki eteryczne? Dyfuzja, inhalacja i stosowanie miejscowe.

Olejki wysokiego ryzyka lub przeciwwskazane u psów

Poniższe olejki uznaje się za wysokiego ryzyka, potencjalnie toksyczne lub przeciwwskazane u psów, szczególnie w przypadku ekspozycji nierozcieńczonej, długotrwałej lub przy wrażliwości indywidualnej zwierzęcia. Należy unikać ich stosowania w obecności psa:

Melaleuca alternifolia (drzewo herbaciane),
Cinnamomum spp. ( cynamon kora, liście oraz cassia),
Eugenia caryophyllata (goździk),
Origanum vulgare (oregano),
Gaultheria procumbens (wintergreen),
Eucalyptus spp.,(wszystkie gatunki eukaliptusa)
Salvia sclarea (szałwia muszkatołowa),
olejki bogate w fenole, aldehydy aromatyczne i ketony.

Zgodnie z danymi ASPCA Animal Poison Control Center, ekspozycja na nierozcieńczone olejki eteryczne (szczególnie z drzewa herbacianego) może prowadzić do objawów neurologicznych i hepatotoksyczności u psów.

Objawy zatrucia olejkami eterycznymi u psów

Monitoruj swojego psiego towarzysza za każdym razem, gdy używasz na nim lub w jego obecności, olejków eterycznych. Zwróć uwagę na objawy toksyczności olejków eterycznych, takie jak:
– podrażnienie skóry
– zaczerwienienie lub oparzenia warg, języka lub skóry
– nadmierny ślinotok
– wymioty
– słabość
– trudności w oddychaniu
– nieskoordynowany chód
– drżenie mięśni
Jeżeli jakikolwiek produkt zawierający olejek eteryczny pozostał na skórze lub sierści, należy go szybko zmyć na przykład delikatnym płynem do mycia naczyń. Jeśli jednak nasz pies wykazuje którykolwiek z powyższych objawów klinicznych, należy natychmiast zabrać go do weterynarza. Późne leczenie może prowadzić do śmiertelnych powikłań zdrowotnych, takich jak na przykład uszkodzenie wątroby.

W przypadku połknięcia olejku nie wywołuj wymiotów bez konsultacji z lekarzem weterynarii.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy mogę używać olejków eterycznych w domu, w którym jest pies ?

Tak, jeśli masz psa, możesz używać olejków eterycznych w domu. Pamiętaj, aby wybierać olejki uznawane za względnie bezpieczne dla psów, zawsze sprawdzając nazwę botaniczną rośliny z której jest pozyskiwany. Jeśli wybierzesz inne olejki to stosuj je wyłącznie w pomieszczeniach, w których w tym czasie nie przebywa pies, a następnie dobrze wywietrz pomieszczenie.

Czy mogę używać dyfuzora przy psie ?

Tak, możesz użyć dyfuzora w mieszkaniu w którym jest pies, ale nigdy nie stawiaj go w pomieszczeniu blisko psa lub jego legowiska. Wystarczy postępować zgodnie ze wskazówkami, które podaliśmy powyżej. Nie pozwól, aby działał zbyt długo, gdyż długotrwałe narażenie może spowodować zatrucie lub dyskomfort psa. Zauważysz, gdy pies poczuje dyskomfort, opuści pomieszczenie z dyfuzowanym olejkiem.

Czy i jak można stosować olejki eteryczne na skórę psa ?

Tak, pod warunkiem rozcieńczenia, w stężeniu maksymalnym 0,20 – 1,0% olejku eterycznego w wybranym olejku nośnikowym. Pamiętaj, że stosowanie miejscowe olejku zawsze skonsultuj z weterynarzem, aby uniknąć podrażnień i działań nieporządanych.

Czy mogę stosować przy swoim psie olejki spoza powyższej listy bezpiecznych olejków ?

Tak, za wyjątkiem olejków potwierdzonych, jako niebezpieczne dla psów. Zawsze pamiętaj, że pies musi mieć możliwość opuszczenia pomieszczenia, a jeżeli to możliwe to po prostu nie dyfuzuj olejków w pomieszczeniu, w którym przebywa pies lub znajduje się jego legowisko. Jeżeli pies wykazuje oznaki „alergiczne”, przerwij stosowanie danego olejku w jego otoczeniu.

Gdzie kupić olejki odpowiedniej jakości?

Wszystkie powyższe olejki eteryczne o sprawdzonej jakości znajdziesz w naszym sklepie aromatherapyoils.pl

Podsumowanie

Informacje w tym artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem weterynarii. Każdy pies reaguje indywidualnie na zapachy, dlatego w przypadku wątpliwości skontaktuj się ze specjalistą. Jeżeli pies źle reaguje na dany olejek, oznacza to, że nie jest dla niego odpowiedni, nawet jeżeli znajduje się na liście bezpiecznych olejków. W takim przypadku przerwij jego stosowanie.

Autorzy:
Piotr Semik – Certyfikowany aromaterapeuta kliniczny NAHA (NCCA)
Barbara Szczypiorska-Semik – Aromapsycholog (Tisserand Institute)

Bibliografia:
ASPCA Animal Poison Control Center. Essential Oil Toxicity in Pets.
Merck Veterinary Manual. Toxicity of Essential Oils and Plant-Derived Compounds.