Olejki eteryczne na ból głowy i migrenę

Ból głowy i migrena to jedne z najczęstszych dolegliwości, których często nie chcemy od razu leczyć lekami przeciwbólowymi. W artykule przedstawiamy, jakie olejki eteryczne według badań naukowych mogą wspierać naturalne łagodzenie bólu głowy, jakie mechanizmy stoją za ich działaniem oraz jak stosować je bezpiecznie.

Informacje w artykule opierają się na przeglądzie badań naukowych oraz doświadczeniu autorów w aromaterapii klinicznej. Aromaterapia nie zastępuje leczenia medycznego.

Jak poradzić sobie z bólem głowy w naturalny sposób stosując olejki eteryczne?

Ból głowy to powszechna dolegliwość, która może być związana z wieloma czynnikami, takimi jak napięcie mięśniowe, stres, migrena, problemy z zatokami czy zmęczenie. Coraz więcej osób sięga po naturalne metody łagodzenia bólu – w tym aromaterapię z użyciem olejków eterycznych. W niniejszym artykule nie tylko przedstawimy najskuteczniejsze olejki wspierające w walce z bólem głowy, ale także podamy przykłady badań naukowych potwierdzających, że ich stosowanie może realnie przynosić ulgę. Wyniki badań sugerują, że niektóre olejki mogą łagodzić ból głowy, szczególnie typu napięciowego lub migrenowego. Na przykład, w badaniu klinicznym wykazano, że inhalacja olejku lawendowego istotnie zmniejszyła intensywność migreny u pacjentów w porównaniu z placebo, co wskazuje na potencjalną skuteczność aromaterapii jako metody wspomagającej (Sasannejad i in., 2012).

Jak olejki eteryczne mogą wspierać łagodzenie bólu głowy?

Relaksacja mięśni

Olejki takie jak lawendowy (Lavandula angustifolia) czy z mięty pieprzowej (Mentha piperita) zawierają związki działające rozluźniająco na mięśnie, co pomaga w łagodzeniu bólu napięciowego (Göbel i in., 1996).

Poprawa krążenia

Składniki aktywne niektórych olejków, np. mentol zawarty w mięcie pieprzowej, wpływają na rozszerzanie naczyń krwionośnych, co poprawia mikrokrążenie i może przynieść ulgę w bólu (Silva, 2020; Pergolizzi Jr i in., 2018).

Wpływ na stres i napięcie

Olejki o działaniu przeciwlękowym (anksjolitycznym), takie jak: lawenda (Lavandula angustifolia), rumianek rzymski (Anthemis nobilis) czy majeranek (Origanum majorana), mogą obniżać poziom stresu, który stanowi częstą przyczynę bólu głowy (Ebrahimi, H i in., 2022)

Działanie przeciwzapalne

Szczególnie przy bólach zatokowych, olejki zawierające eukaliptol (1,8 cineol) takie jak eukaliptusowy (Eucalyptus globulus) mogą redukować stan zapalny (Juergens i in., 2003).

Właściwości przeciwbólowe

Linalol i mentol wykazują działanie przeciwbólowe poprzez wpływ na różne szlaki receptorowe. Linalol hamuje aktywność receptorów TRPA1 oraz moduluje receptory GABA-A, co zmniejsza przewodnictwo bólowe i sprzyja relaksacji. Mentol z kolei aktywuje receptory TRPM8 odpowiedzialne za odczucie chłodu, co łagodzi nadwrażliwość bólową i przynosi efekt analgetyczny (Hashimoto i in., 2023; Liu B i in., 2013; Milanos i in., 2017).

Wpływ na układ nerwowy

Aromaterapia działa na poziomie układu nerwowego poprzez stymulację receptorów węchowych, które przekazują sygnały bezpośrednio do układu limbicznego – obszaru mózgu odpowiedzialnego za emocje, pamięć i reakcję na ból. Dzięki temu niektóre olejki eteryczne mogą wywierać działanie uspokajające i przeciwbólowe, wpływając na redukcję napięcia nerwowego i percepcji bólu głowy. (Choi i in., 2022, Cui i in., 2022)

Najlepsze olejki eteryczne na ból głowy (według badań)

Poniżej omawiamy olejki eteryczne, których działanie w kontekście bólu głowy było opisywane w literaturze naukowej.

Lawenda – Lavandula angustifolia

Olejek z lawendy zawiera linalol oraz octan linalylu – związki o udokumentowanym działaniu uspokajającym, przeciwbólowym i przeciwzapalnym. W badaniach wykazano, że inhalacja olejku lawendowego może istotnie zmniejszyć nasilenie migreny (Sasannejad et al., 2012). Lawenda wpływa również korzystnie na redukcję napięcia mięśniowego i stresu, które są częstymi przyczynami bólu głowy.

Mięta pieprzowa – Mentha piperita

Jeden z najczęściej stosowanych olejków eterycznych przy bólach głowy – zarówno napięciowych, jak i migrenowych. Główny składnik – mentol – działa chłodząco, rozkurczowo i blokuje receptory bólu TRPM8, co przynosi efekt miejscowego znieczulenia. Mięta pieprzowa poprawia również mikrokrążenie, rozluźnia napięte mięśnie oraz wykazuje łagodne działanie przeciwzapalne (Göbel et al., 1996).

Rumianek rzymski – Anthemis nobilis

Badania wykazały, że olejek eteryczny z rumianku rzymskiego (Anthemis nobilis) może pomóc w redukcji niepokoju i objawów depresyjnych, które często są powiązane z występowaniem bólów głowy. Główne związki aktywne zawarte w olejku wykazują silne właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne. Związki te pomagają zmniejszyć odpowiedź zapalną organizmu, co jest szczególnie istotne w kontekście migren i bólów napięciowych, które często mają komponent zapalny. Właściwości przeciwzapalne, relaksujące i neuroprotekcyjne sprawiają, że rumianek rzymski może być skutecznym, naturalnym środkiem wspomagającym łagodzenie różnego rodzaju bólów głowy, w tym migrenowych i napięciowych (Srivastava et al., 2010).

Majeranek – Origanum majorana

Olejek Majerankowy ma właściwości przeciwbólowe, przeciwzapalne i uspokajające. Monoterpeny zawarte w olejku, w tym terpinen-4-ol i linalool, w modelach zwierzęcych wykazują działanie przeciwzapalne i analgetyczne, co sugeruje jego potencjał w łagodzeniu bólu, w tym także bólu głowy. Badania wskazują również na jego wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, gdzie olejek działa sedatywnie, zmniejszając aktywność neuronów odpowiedzialnych za stres i napięcie – częste czynniki wyzwalające bóle głowy oraz migreny. Z tego względu majeranek jest szeroko stosowany w aromaterapii do masażu skroni i karku, a także w inhalacjach mających na celu obniżenie napięcia mięśniowego i psychicznego.

Rozmaryn – Rosmarinus officinalis

Badania sugerują, że olejek rozmarynowy może wykazywać silne właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne. Zawarte w nim składniki aktywne, takie jak kamfora i 1,8-cyneol, poprawiają krążenie krwi i działają rozgrzewająco, co zmniejsza napięcie mięśniowe i ból. Olejek rozmarynowy stymuluje także ośrodkowy układ nerwowy, poprawiając koncentrację i redukując zmęczenie psychiczne – częsty czynnik wywołujący bóle głowy.

Bazylia – Ocimum basilicum

Znany z działania rozkurczowego, przeciwzapalnego i łagodzącego napięcie nerwowe. Główne składniki aktywne, takie jak eugenol i linalol, wpływają na redukcję skurczów mięśni, poprawiają krążenie i uspokajają układ nerwowy. Olejek bazyliowy szczególnie skutecznie łagodzi napięciowe bóle głowy oraz bóle karku wynikające z przewlekłego stresu i napięcia mięśniowego.

Eukaliptus – Eucalyptus globulus

Znany ze swojego silnego działania przeciwzapalnego i udrażniającego drogi oddechowe. Zawarty w nim eukaliptol (1,8-cyneol) łagodzi bóle głowy związane z zatokami oraz napięciem mięśniowym. Działa rozkurczowo, rozluźniając mięśnie szyi i karku, a także poprawia przepływ powietrza w nosie i zatokach, co przynosi ulgę przy bólach zatokowych i napięciowych. Regularnie stosowany w inhalacjach lub masażu skroni i karku (Mahboubi M, Mokari Z.,2024).

Kocanka włoska – Helichrysum italicum

Wyjątkowy olejek eteryczny o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwutleniającym i przeciwbólowym. Bogaty w związki takie jak italidiony, neryl acetaat i α-kurkumina, które hamują działanie enzymów odpowiedzialnych za stan zapalny (COX, LOX) oraz wspomagają regenerację tkanek. Choć nie ma bezpośrednich badań tego olejku, jest on często stosowany w terapii naturalnej przy bólach głowy wynikających z napięcia mięśniowego oraz przewlekłego stresu.

Mieszanka Migraine Gone – naturalna synergia

Migraine Gone to skuteczna i naturalna mieszanka olejków eterycznych stworzona z myślą o osobach zmagających się z migrenami oraz napięciowym bólem głowy. Połączenie lawendy, mięty pieprzowej i rumianku rzymskiego działa kojąco i relaksująco, podczas gdy bazylia, majeranek i kocanka włoska (Helichrysum) wspierają łagodzenie napięć i poprawę krążenia. Aromat jest zbalansowany, świeży, ziołowo – kwiatowy z lekko miętową nutą. To idealna mieszanka do stosowania w osobistym inhalatorze lub dyfuzorze. Sprawdzi się zarówno w domu, jak i w pracy – zawsze wtedy, gdy czujesz, że zbliża się ból głowy lub potrzebujesz odzyskać jasność umysłu i wewnętrzny spokój.

Jak stosować olejki eteryczne ?

Osobisty inhalator

Dodaj 10–15 kropli wybranego olejku eterycznego lub mieszanki na bawełniany wkład w przenośnym inhalatorze. Zakręć pojemnik i korzystaj z niego w razie potrzeby. To szybki i dyskretny sposób na złagodzenie objawów.

Inhalacja parowa

Dodaj 1–2 krople olejku eterycznego do miski z gorącą wodą o temperaturze nieprzekraczającej 70–75°C. Pochyl się nad miską, zakryj głowę ręcznikiem i wdychaj opary przez kilka minut, pamiętając o zamknięciu oczu. Ta metoda szczególnie sprawdza się przy bólach zatokowych i napięciu mięśni twarzy.

Dyfuzor ultradźwiękowy

Dodaj kilka kropli olejku (najczęściej 2–3 krople na 100 ml wody) do dyfuzora ultradźwiękowego, który rozprasza mikroskopijne cząsteczki olejku w powietrzu. Wdychanie rozproszonego zapachu pomaga zmniejszyć napięcie emocjonalne, złagodzić stres i wspiera relaksację, co pośrednio może zmniejszyć częstotliwość i intensywność bólów głowy.

Kompresy

Do miski z gorącą lub zimną wodą dodaj 4–6 kropli olejku eterycznego, zamieszaj, a następnie zanurz czysty ręcznik. Wyciskając nadmiar wody, nałóż kompres na czoło, skronie lub kark:
Ciepły kompres – rozluźnia napięte mięśnie, zwiększa przepływ krwi i pomaga w bólach napięciowych.
Zimny kompres – działa przeciwbólowo, zmniejsza obrzęk i może być pomocny przy migrenach.

Aplikacja miejscowa

Rozcieńcz olejek eteryczny w odpowiednim oleju nośnikowym (np. kokosowym, migdałowym lub jojoba). Stosuj proporcję 4–6 kropli olejku eterycznego na 10 ml oleju bazowego. Delikatnie wmasuj mieszankę w: skronie i kark. Unikaj kontaktu z oczami, błonami śluzowymi i skórą podrażnioną. Zawsze wykonaj test skórny przed pierwszym użyciem, aby wykluczyć reakcję alergiczną.

Jaki olejek na jaki rodzaj bólu ? (praktyczne zestawienie)

Tabela poniżej pomaga dobrać olejek eteryczny i metodę stosowania do najczęstszych typów bólu głowy. Aromaterapia może stanowić wsparcie, ale nie zastępuje diagnostyki ani leczenia.

Uwaga: nagły, bardzo silny ból głowy, ból po urazie lub objawy neurologiczne wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.

Podsumowanie

Warto pamiętać, że reakcja na olejki eteryczne jest indywidualna – to, co działa skutecznie u jednej osoby, może być mniej efektywne u innej. Kluczem jest eksperymentowanie z różnymi olejkami, metodami aplikacji i stężeniami, aby znaleźć rozwiązanie najlepiej dopasowane do własnych potrzeb i rodzaju bólu głowy.
Jeśli bóle głowy są przewlekłe, nasilające się, mają charakter migrenowy lub towarzyszą im inne objawy neurologiczne, nie zwlekaj z konsultacją lekarską. Naturalna terapia może być wsparciem, ale nie zastępuje diagnozy i leczenia medycznego.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy olejki eteryczne naprawdę pomagają na ból głowy?

Badania sugerują, że niektóre olejki eteryczne mogą wspierać łagodzenie bólu głowy – zwłaszcza typu napięciowego lub migrenowego – u części osób. Przykładowo inhalacja olejku lawendowego w jednym z badań klinicznych wiązała się z istotnym zmniejszeniem nasilenia migreny w porównaniu z placebo (Sasannejad i in., 2012). Warto jednak pamiętać, że reakcja na aromaterapię jest indywidualna, a olejki nie zastępują diagnostyki ani leczenia zaleconego przez lekarza.

Jakie olejki eteryczne są najczęściej stosowane ?

W literaturze naukowej najczęściej pojawiają się takie olejki, jak: lawendowy (Lavandula angustifolia), z mięty pieprzowej (Mentha piperita), rumianku rzymskiego (Anthemis nobilis), majeranku (Origanum majorana), rozmarynu (Rosmarinus officinalis), bazylii (Ocimum basilicum) oraz eukaliptusowy (Eucalyptus globulus).
Zawierają one związki o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym, rozkurczowym lub uspokajającym, które mogą wspierać naturalne łagodzenie bólu głowy.

Jak bezpiecznie stosować olejki eteryczne ?

Olejki eteryczne powinny być stosowane w odpowiednim rozcieńczeniu i z zachowaniem ostrożności. Najbezpieczniejsze metody to dyfuzja, osobisty inhalator lub delikatna aplikacja miejscowa na skronie i kark po rozcieńczeniu w oleju nośnikowym (np. jojoba, migdałowy, frakcjonowany kokosowy). Zazwyczaj stosuje się 4–6 kropli olejku na 10 ml oleju bazowego. Należy unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi oraz zawsze wykonać próbę skórną przed pierwszym użyciem.

Czy olejki eteryczne mogą zastąpić leki przeciwbólowe?

Nie. Olejki eteryczne mogą stanowić naturalne wsparcie w łagodzeniu bólu głowy, ale nie powinny być traktowane jako zamiennik leków przepisanych przez lekarza ani profesjonalnej diagnostyki. W przypadku silnych, nagłych, nawracających lub nietypowych bólów głowy, a także bólów z objawami neurologicznymi, konieczna jest konsultacja medyczna. Aromaterapia może być stosowana jako metoda uzupełniająca, po uzgodnieniu z lekarzem lub specjalistą.

Czy można stosować olejki eteryczne przy migrenie?

Niektóre badania wskazują, że wybrane olejki mogą przynosić ulgę części osób z migreną, szczególnie gdy ból jest łagodny lub umiarkowany. Migrena jest jednak złożonym zaburzeniem neurologicznym, dlatego każdą strategię wspierającą (w tym aromaterapię) warto omówić z lekarzem prowadzącym. Olejki mogą pomóc w redukcji napięcia, stresu i nadwrażliwości, ale nie zastępują leczenia farmakologicznego zaleconego przez specjalistę.

Czy można łączyć olejki eteryczne z lekami przeciwbólowymi?

W wielu przypadkach aromaterapia jest stosowana jako metoda wspomagająca, równolegle z lekami przeciwbólowymi. Zawsze jednak warto poinformować lekarza o stosowaniu olejków eterycznych, szczególnie przy lekach przewlekłych, zaburzeniach neurologicznych, ciąży lub karmieniu piersią.

Czym różni się mieszanka olejków eterycznych Migraine Gone od pojedynczych olejków?

Migraine Gone łączy w jednej kompozycji kilka olejków o uzupełniającym się działaniu – m.in. lawendę, miętę pieprzową, rumianek rzymski, bazylię, majeranek i kocankę włoską. Taka synergiczna mieszanka została zaprojektowana z myślą o osobach, które szukają praktycznego, gotowego rozwiązania wspierającego łagodzenie napięciowego bólu głowy i migren, bez konieczności samodzielnego komponowania proporcji poszczególnych olejków.

Środki ostrożności

Olejki eteryczne są substancjami silnie skoncentrowanymi i wymagają ostrożnego stosowania. Nie zastępują konsultacji lekarskiej ani leczenia przepisanym lekiem.

• Zawsze rozcieńczaj olejki eteryczne w oleju nośnikowym przed aplikacją na skórę.
• Unikaj kontaktu z oczami, błonami śluzowymi i podrażnioną skórą.
• Nie stosuj doustnie olejków eterycznych bez nadzoru wykwalifikowanego specjalisty.
• U kobiet w ciąży, karmiących, osób z chorobami przewlekłymi oraz małych dzieci – stosowanie skonsultuj z lekarzem lub aromaterapeutą klinicznym.
• W przypadku silnego, nagłego lub nietypowego bólu głowy zawsze skonsultuj się z lekarzem.

Autorzy:
Piotr Semik, Certyfikowany Kliniczny Aromaterapeuta NAHA (NCCA)
Barbara Szczypiorska-Semik, Aromapsycholog (Tisserand Institute)

Źródła:
Göbel H, Fresenius J, Heinze A, Dworschak M, Soyka D 1996. Effectiveness of peppermint oil in tension-type headache. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8805113/
Sasannejad P, Saeedi M, Shoeibi A, Gorji A, Abbasi M, Foroughipour M. Lavender essential oil in the treatment of migraine headache: a placebo-controlled clinical trial. Eur Neurol. 2012;67(5):288-91. doi: 10.1159/000335249. Epub 2012 Apr 17. PMID: 22517298.
Juergens UR, Dethlefsen U, Steinkamp G, Gillissen A, Repges R, Vetter H. Anti-inflammatory activity of 1.8-cineol (eucalyptol) in bronchial asthma: a double-blind placebo-controlled trial. Respir Med. 2003 Mar;97(3):250-6. doi: 10.1053/rmed.2003.1432. PMID: 12645832.
Silva H. Current Knowledge on the Vascular Effects of Menthol. Front Physiol. 2020 Apr 7;11:298. doi: 10.3389/fphys.2020.00298. Erratum in: Front Physiol. 2020 Oct 20;11:602231. doi: 10.3389/fphys.2020.602231. PMID: 32317987; PMCID: PMC7154148.
Pergolizzi JV Jr, Taylor R Jr, LeQuang JA, Raffa RB; NEMA Research Group. The role and mechanism of action of menthol in topical analgesic products. J Clin Pharm Ther. 2018 Jun;43(3):313-319. doi: 10.1111/jcpt.12679. Epub 2018 Mar 10. PMID: 29524352.
Milanos, S., Elsharif, S. A., Janzen, D., Buettner, A., Villmann, C., & Nieber, K. (2017). Linalool modulates GABA(A) receptors and reduces anxiety in mice. Frontiers in Chemistry, 5, 46. https://doi.org/10.3389/fchem.2017.00046
Liu B, Fan L, Balakrishna S, Sui A, Morris JB, Jordt SE. TRPM8 is the principal mediator of menthol-induced analgesia of acute and inflammatory pain. Pain. 2013 Oct;154(10):2169-2177. doi: 10.1016/j.pain.2013.06.043. Epub 2013 Jun 29. PMID: 23820004; PMCID: PMC3778045.
Miho Hashimoto, Kenji Takahashi, Toshio Ohta, Inhibitory effects of linalool, an essential oil component of lavender, on nociceptive TRPA1 and voltage-gated Ca2+ channels in mouse sensory neurons, Biochemistry and Biophysics Reports, Volume 34,2023,101468,ISSN 2405-5808, doi.org/10.1016/j.bbrep.2023.101468.
Ebrahimi, H., Mardani, A., & Basirinezhad, M. H. (2022). The effects of Lavender and Chamomile essential oil inhalation aromatherapy on depression, anxiety and stress in older adults. Explore, Elsevier.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S155083072100001X
Choi, N.-Y., Wu, Y.-T., & Park, S.-A. (2022). Effects of Olfactory Stimulation with Aroma Oils on Psychophysiological Responses of Female Adults. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(9), 5196. https://doi.org/10.3390/ijerph19095196
Cui, J. i in. (2022). Inhalation Aromatherapy via Brain-Targeted Nasal Delivery: Natural Volatiles or Essential Oils on Mood Disorders, doi.org/10.3389/fphar.2022.860043
Srivastava, J. K., Shankar, E., & Gupta, S. (2010).
Chamomile: A herbal medicine of the past with a bright future. Molecular Medicine Reports, 3(6)
Mohaddese Mahboubi, Zahra Mokari (2024). The Efficacy of Eucalyptus globulus Essential Oil in the Management of Pain. https://doi.org/10.56718/ijp.24-019
Sasannejad P, Saeedi M, Shoeibi A, Gorji A, Abbasi M, Foroughipour M. Lavender essential oil in the treatment of migraine headache: a placebo-controlled clinical trial. Eur Neurol. 2012;67(5):288-91. doi: 10.1159/000335249. Epub 2012 Apr 17. PMID: 22517298.