Właściwości rosaliny (Melaleuca ericifolia) – działanie i zastosowanie

Rosalina (Melaleuca ericifolia) jest mniej znanym przedstawicielem australijskiego rodzaju Melaleuca, do którego należy również klasyczne drzewo herbaciane. Wyróżnia ją jednak zupełnie inny skład i znacznie łagodniejszy zapach. W literaturze anglojęzycznej spotkasz nazwy lavender tea tree oraz swamp paperbark, a w Polsce także określenie mirt wrzosowy.

Jej aromat bywa porównywany do połączenia lawendy, drzewa herbacianego i eukaliptusa. Wynika to głównie z wysokiej zawartości linalolu oraz obecności 1,8-cyneolu. To właśnie ta nietypowa proporcja składników odpowiada za zainteresowanie Rosaliną zarówno w aromaterapii relaksacyjnej, jak i w mieszankach stosowanych w sezonie jesienno-zimowym.

Ważne: liczba bezpośrednich badań klinicznych dotyczących samego olejku z Melaleuca ericifolia jest ograniczona. Dlatego w artykule wyraźnie rozdzielamy dane dotyczące całego olejku od wyników badań nad jego poszczególnymi składnikami, takimi jak linalol czy 1,8-cyneol.

Rosalina roślina – co to jest Melaleuca ericifolia?

Rosalina (Melaleuca ericifolia) należy do rodziny mirtowatych (Myrtaceae). Naturalnie występuje w Australii, między innymi na wilgotnych terenach południowej Wiktorii, w Tasmanii oraz wzdłuż wschodniego wybrzeża Australii. Rośnie na nisko położonych terenach podmokłych, wzdłuż cieków wodnych oraz w pobliżu nadmorskich wydm (Battaglia, 2018).

Roślina może osiągać kilka metrów wysokości. Ma wąskie, szarozielone liście i charakterystyczną papierową korę. Olejek eteryczny otrzymuje się metodą destylacji parą wodną liści i młodych gałązek. W literaturze spotykane są również nazwy lavender tea tree i swamp paperbark. Pierwsza z nich dobrze oddaje charakter zapachu Rosliny, który jest łagodniejszy i bardziej kwiatowy niż aromat klasycznego drzewa herbacianego.

Jak pachnie rosalina?

Zapach Rosliny jest świeży, ziołowo-kwiatowy i miękki, z delikatną nutą przypominającą lawendę oraz lekkim akcentem eukaliptusowym. Battaglia opisuje aromat olejku jako łagodny, lekko „medyczny”, ale z wyraźnym kwiatowym tłem (Battaglia, 2018).

W porównaniu z Melaleuca alternifolia Rosalina jest znacznie mniej ostra. Wynika to między innymi z faktu, że jednym z jej dominujących składników jest linalol, podczas gdy klasyczne drzewo herbaciane zawiera przede wszystkim terpinen-4-ol. Dlatego Rosalina jest często wybierana przez osoby, które lubią świeże olejki australijskie, ale nie odpowiada im mocny, charakterystyczny zapach tea tree lub intensywnych olejków eukaliptusowych.

Skład chemiczny rosaliny – linalol i 1,8-cyneol

Skład olejku eterycznego z Melaleuca ericifolia może naturalnie różnić się między populacjami i partiami. W literaturze opisano jednak dość charakterystyczny zakres głównych składników (Battaglia, 2018; Tisserand & Young, 2014). Do najważniejszych należą: linalol – około 35–55%, 1,8-cyneol – około 18–26%, α-pinen, terpinolen, limonen, γ-terpinen, α-terpineol, p-cymen.

To właśnie wysoki udział linalolu odróżnia Rosalinę od klasycznego drzewa herbacianego i odpowiada za jej bardziej kwiatowy, miękki aromat. Z kolei 1,8-cyneol wnosi świeżą, lekko eukaliptusową nutę. Nie należy jednak zakładać, że wszystkie właściwości linalolu lub 1,8-cyneolu można automatycznie przypisać całemu olejkowi w takim samym stopniu. Stężenie, sposób aplikacji oraz wzajemne oddziaływanie składników mają znaczenie dla efektu końcowego.

Jakie właściwości ma rosalina?

Właściwości Rosliny można podzielić na trzy grupy: działania opisane dla samego olejku, działania wynikające z tradycji i praktyki aromaterapeutycznej oraz efekty znane z badań nad jej głównymi składnikami.

Rosalina a relaks, napięcie i wyciszenie

Wysoki udział linalolu sprawia, że Rosalina jest często wybierana do mieszanek stosowanych wieczorem lub w okresach zwiększonego napięcia. Linalol jest szeroko badanym składnikiem wielu olejków eterycznych i w badaniach przedklinicznych wykazuje między innymi działanie związane z modulacją układu nerwowego i odpowiedzi zapalnej (Peana i in., 2002).

W literaturze aromaterapeutycznej Rosalina jest opisywana jako olejek o działaniu uspokajającym i relaksującym, szczególnie w mieszankach z lawendą, bergamotką, mandarynką, cedrem lub drzewem sandałowym (Battaglia, 2018). Nie ma jednak wystarczających badań klinicznych, aby stwierdzić, że inhalacja samej Rosliny leczy bezsenność, zaburzenia lękowe lub inne problemy psychiczne.

Rosalina a drogi oddechowe

Obecność 1,8-cyneolu odpowiada za świeżą, lekko eukaliptusową nutę Rosliny i tłumaczy jej popularność w mieszankach stosowanych w sezonie jesienno-zimowym. 1,8-Cyneol był badany niezależnie od Rosliny pod kątem aktywności przeciwzapalnej w układzie oddechowym. W badaniu klinicznym z udziałem osób z astmą wykazano jego działanie przeciwzapalne jako terapii uzupełniającej (Juergens i in., 2003).

Nie oznacza to jednak, że dyfuzja Rosliny leczy astmę, infekcje, zapalenie zatok czy inne choroby dróg oddechowych. Wyniki badań nad izolowanym 1,8-cyneolem nie są bezpośrednim dowodem skuteczności inhalacji całego olejku eterycznego. W praktyce aromaterapeutycznej Rosalina jest wykorzystywana przede wszystkim ze względu na świeży aromat i łagodniejsze odczucie zapachowe w porównaniu z wieloma olejkami eukaliptusowymi.

Aktywność przeciwbakteryjna i przeciwgrzybicza

Literatura dotycząca Melaleuca ericifolia opisuje aktywność przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczą olejku. Battaglia wymienia te dwa kierunki jako najlepiej udokumentowane spośród tradycyjnie przypisywanych Rosalinie działań (Battaglia, 2018).

Wyniki badań laboratoryjnych nie oznaczają jednak automatycznie, że olejek może zastępować środki dezynfekujące, preparaty przeciwgrzybicze czy leczenie infekcji u człowieka. Dlatego określenie działanie przeciwdrobnoustrojowe należy rozumieć przede wszystkim jako właściwość obserwowaną w badaniach laboratoryjnych, a nie jako potwierdzone leczenie konkretnej choroby.

Rosalina w pielęgnacji skóry

W tradycyjnej praktyce aromaterapeutycznej Rosalina jest stosowana w mieszankach przeznaczonych do skóry problematycznej, między innymi przy niedoskonałościach, podrażnieniach czy łupieżu (Battaglia, 2018).

Nie ma jednak podstaw, aby twierdzić, że sam olejek klinicznie leczy trądzik, dermatozy lub zaburzenia mikrobiomu skóry. Do zastosowania miejscowego powinien być odpowiednio rozcieńczony w oleju bazowym. Szczególną uwagę warto zwrócić na świeżość produktu, ponieważ utlenione produkty linalolu mogą zwiększać ryzyko uczulenia skóry (Tisserand & Young, 2014).

Rosalina w masażu

Rosalina jest również wykorzystywana w masażu relaksacyjnym. Jej miękki aromat dobrze łączy się z lawendą, kadzidłowcem, pieprzem czarnym, imbirem, rozmarynem czy olejkami drzewnymi (Battaglia, 2018). W tym zastosowaniu jej główną rolą jest uzupełnienie masażu o aromat sprzyjający odprężeniu. Nie należy przedstawiać Rosliny jako środka leczącego bóle mięśni lub stany zapalne.

Rosalina a drzewo herbaciane – czym się różnią?

Rosalina i klasyczne drzewo herbaciane należą do rodzaju Melaleuca, ale ich skład chemiczny jest wyraźnie inny.

Rosalina nie jest więc słabszą odmianą drzewa herbacianego. To osobny gatunek o własnym składzie i innym zapachu.

Rosalina a eukaliptus – co je łączy?

Rosalina i olejki eukaliptusowe mogą zawierać 1,8-cyneol, jednak jego udział w wielu olejkach eukaliptusowych jest znacznie wyższy. Dlatego eukaliptusy mają zazwyczaj bardziej intensywny, przenikliwy zapach. W Rosalinie 1,8-cyneol występuje razem z dużą ilością linalolu, dzięki czemu aromat jest bardziej miękki, kwiatowy i mniej dominujący.

To właśnie ta różnica sprawia, że Rosalina bywa wybierana przez osoby, którym odpowiada świeżość olejków cyneolowych, ale nie lubią bardzo intensywnego aromatu eukaliptusa.

Rosalina dla dzieci – skąd określenie „dziecięce drzewo herbaciane”?

Rosalina bywa potocznie określana jako „dziecięce drzewo herbaciane” ze względu na łagodniejszy zapach i wysoką zawartość linalolu. W literaturze aromaterapeutycznej opisywano jej stosowanie u dzieci, między innymi w mieszankach związanych z sezonowymi problemami laryngologicznymi (Battaglia, 2018).

Nie jest to jednak określenie medyczne ani gwarancja bezpieczeństwa dla niemowląt czy każdego dziecka. Przy stosowaniu olejków eterycznych u dzieci należy uwzględnić wiek, drogę aplikacji, stężenie, czas ekspozycji i wielkość pomieszczenia. Szczególną ostrożność należy zachować u niemowląt oraz dzieci z chorobami układu oddechowego.

Więcej informacji znajdziesz w naszym poradniku: Olejki eteryczne dla dzieci – lista 20 sprawdzonych propozycji.

Czy rosalina jest bezpieczna w ciąży?

Według Tisseranda i Younga dla olejku z Melaleuca ericifolia nie są znane szczególne zagrożenia ani przeciwwskazania. Autorzy zwracają również uwagę, że niska toksyczność reprodukcyjna głównych składników Rosliny, takich jak linalol, 1,8-cyneol, α-pinen i limonen, sugeruje, że olejek nie jest uznawany za niebezpieczny w ciąży (Tisserand & Young, 2014).

Jest to jednak ocena wynikająca przede wszystkim ze składu chemicznego i danych toksykologicznych poszczególnych składników, a nie z badań klinicznych prowadzonych specjalnie u kobiet ciężarnych. W ciąży warto więc stosować olejki eteryczne oszczędnie, unikać wysokich stężeń i dobierać sposób użycia do indywidualnej sytuacji.

Więcej informacji znajdziesz w naszym poradniku: Olejki eteryczne w ciąży – bezpieczna aromaterapia dla kobiet w ciąży i mam.

Bezpieczeństwo rosaliny – co podaje Tisserand?

W monografii bezpieczeństwa Rosliny Tisserand i Young wskazują:

• brak znanych szczególnych zagrożeń
• brak znanych szczególnych przeciwwskazań
• brak danych wskazujących, że skład chemiczny olejku budzi szczególne obawy toksykologiczne
• brak danych sugerujących obecność znanych substancji rakotwórczych w typowym olejku handlowym

Najważniejszym praktycznym zagadnieniem jest utlenianie linalolu. Produkty jego utleniania mogą zwiększać ryzyko uczulenia skóry, dlatego olejek należy przechowywać szczelnie zamknięty, w chłodnym i ciemnym miejscu, ograniczając kontakt z powietrzem (Tisserand & Young, 2014). W literaturze wspominany jest również chemotyp bogaty w metyloeugenol, jednak Tisserand i Young zaznaczają, że nie jest on typowo produkowany komercyjnie.

Jak stosować rosalinę?

Rosalinę najczęściej wykorzystuje się poprzez dyfuzję, inhalację osobistą oraz odpowiednio rozcieńczoną aplikację na skórę.

W przypadku dzieci, ciąży, skóry bardzo wrażliwej lub chorób przewlekłych sposób użycia warto dobierać bardziej indywidualnie.

Przepisy z rosaliną

Wieczorne wyciszenie

• 4 krople rosaliny
• 3 krople lawendy bułgarskiej
• 2 krople mandarynki
• 1 kropla rumianku rzymskiego

To proporcje do przygotowania 10-kroplowej mieszanki. Do dyfuzora użyj 3–4 kropli gotowej mieszanki na 100 ml wody.

Świeża mieszanka na sezon jesienno-zimowy

• 3 krople rosaliny
• 2 krople eukaliptusa radiata
• 2 krople niaouli
• 3 krople cytryny

Do dyfuzora stosuj 3–4 krople przygotowanej mieszanki na 100 ml wody.

Spokój i równowaga

• 3 krople rosaliny
• 2 krople kadzidłowca Carterii
• 2 krople bergamotki
• 2 krople drzewa sandałowego
• 1 kropla ylang ylang

Relaks

• 3 krople rosaliny
• 2 krople cedru Atlas
• 3 krople słodkiej pomarańczy
• 2 krople lawendy francuskiej

FAQ – najczęstsze pytania o właściwości rosaliny

Jakie właściwości ma rosalina?

Rosalina jest ceniona przede wszystkim za łagodny aromat, wysoką zawartość linalolu i obecność 1,8-cyneolu. W aromaterapii wykorzystuje się ją w mieszankach relaksacyjnych, sezonowych, pielęgnacyjnych i do masażu. Literatura opisuje również aktywność przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczą samego olejku, jednak część pozostałych właściwości wynika z badań nad jego poszczególnymi składnikami.

Dlaczego rosalina działa relaksująco?

Rosalina zawiera dużo linalolu, związku występującego również w wielu olejkach lawendowych. Linalol jest badany pod kątem wpływu na układ nerwowy i odpowiedź organizmu na stres. W praktyce aromaterapeutycznej wysoka zawartość linalolu tłumaczy popularność Rosliny w mieszankach wieczornych i relaksacyjnych.

Czy rosalina pomaga przy przeziębieniu?

Rosalina jest tradycyjnie stosowana w mieszankach sezonowych ze względu na zawartość 1,8-cyneolu i świeży aromat. Nie należy jednak traktować jej jako leku na przeziębienie, grypę, zapalenie zatok ani inne infekcje.

Czy rosalina działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo?

Badania i literatura dotycząca Melaleuca ericifolia opisują aktywność przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczą olejku. Są to jednak głównie dane laboratoryjne i nie oznaczają, że olejek może zastępować leczenie zakażeń u człowieka.

Czy rosalina jest tym samym co drzewo herbaciane?

Nie. Rosalina to Melaleuca ericifolia, natomiast klasyczne drzewo herbaciane to Melaleuca alternifolia. Rosalina zawiera znacznie więcej linalolu i ma łagodniejszy, bardziej kwiatowy zapach, natomiast klasyczne tea tree jest bogate głównie w terpinen-4-ol.

Czy rosalina jest bezpieczna?

Według Tisseranda i Younga dla Rosliny nie są znane szczególne zagrożenia ani przeciwwskazania. Podobnie jak w przypadku innych olejków eterycznych należy jednak przestrzegać zasad rozcieńczania, unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi oraz chronić olejek przed utlenianiem.

Podsumowanie

Rosalina (Melaleuca ericifolia) to australijska roślina o wyjątkowo interesującym składzie chemicznym, w którym dominują linalol i 1,8-cyneol. Dzięki temu jej zapach łączy kwiatową miękkość ze świeżą, lekko eukaliptusową nutą.

Najbardziej charakterystyczne kierunki wykorzystania Rosliny obejmują aromaterapię relaksacyjną, mieszanki stosowane w sezonie jesienno-zimowym, pielęgnację skóry oraz masaż. Literatura opisuje także aktywność przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczą, jednak przy interpretowaniu właściwości warto odróżniać dane dotyczące całego olejku od badań przeprowadzonych wyłącznie na jego składnikach.

Rosalina ma również korzystny profil bezpieczeństwa. Według Tisseranda i Younga nie są znane szczególne zagrożenia ani przeciwwskazania, choć ze względu na wysoką zawartość linalolu szczególnie ważne jest prawidłowe przechowywanie olejku i ochrona przed utlenianiem.

O autorach

mgr Barbara Szczypiorska-Semik – psycholog, absolwentka Uniwersytetu SWPS, psychoaromaterapeutka, założycielka AromatherapyOils oraz współtwórczyni projektów edukacyjnych związanych z aromaterapią. Ukończyła specjalistyczne kursy z zakresu psychoaromaterapii prowadzone przez Tisserand Institute. Specjalizuje się w projektowaniu synergicznych mieszanek olejków eterycznych oraz praktycznym wykorzystaniu wiedzy o wpływie zapachów i składników olejków eterycznych na samopoczucie, emocje i funkcjonowanie układu limbicznego człowieka.

Piotr Semik – certyfikowany aromaterapeuta kliniczny, profesjonalny członek National Association for Holistic Aromatherapy (NAHA), posiadający certyfikację Clinical Aromatherapist NCCA Level 3. Współtwórca AromatherapyOils oraz autor licznych publikacji dotyczących aromaterapii klinicznej, bezpieczeństwa stosowania olejków eterycznych i ich właściwości potwierdzonych badaniami naukowymi. Specjalizuje się w projektowaniu synergicznych mieszanek olejków eterycznych oraz praktycznym wykorzystaniu wiedzy o składnikach chemicznych olejków eterycznych w aromaterapii.

Treści publikowane na AromatherapyOils są opracowywane przez autorów na podstawie wiedzy zawodowej, doświadczenia praktycznego, literatury specjalistycznej oraz aktualnych publikacji naukowych dotyczących aromaterapii i olejków eterycznych. W zależności od tematyki artykułu wykorzystywane są również materiały edukacyjne Tisserand Institute, publikacje Salvatore Battaglia, standardy bezpieczeństwa NAHA oraz źródła naukowe wskazane w bibliografii.

Źródła

Battaglia S. (2018). The Complete Guide to Aromatherapy, Vol 1, Foundations and Materia Medica (3rd ed.). International Centre of Holistic Aromatherapy.

Juergens UR, et al. Anti-inflammatory activity of 1.8-cineol (eucalyptol) in bronchial asthma: a double-blind placebo-controlled trial. Respir Med. 2003 Mar;97(3):250-6. doi: 10.1053/rmed.2003.1432. PMID: 12645832. https://doi.org/10.1053/rmed.2003.1432

Peana AT, et al. Anti-inflammatory activity of linalool and linalyl acetate constituents of essential oils. Phytomedicine. 2002 Dec;9(8):721-6. doi: 10.1078/094471102321621322. PMID: 12587692. https://doi.org/10.1078/094471102321621322

Williams C. (2011). Medicinal Plants In Australia: Volume 2: Gums, Resins, Tannin And Essential Oils. Rosenberg Publishing.

Worwood, V. A. (2016). The Complete Book of Essential Oils and Aromatherapy (25th Anniversary ed.). New World Library.

Tisserand, R., & Young, R. (2014). Essential Oil Safety: A Guide for Health Care Professionals (2nd ed.). Churchill Livingstone Elsevier.