Właściwości olejku cyprysowego – zastosowanie i przeciwwskazania

Olejek cyprysowy otrzymuje się przez destylację parową młodych, ulistnionych gałązek i pędów cyprysa wieczniezielonego (Cupressus sempervirens). Ma świeży, wytrawny i zielono-żywiczny aromat z iglastym, drzewnym oraz lekko balsamicznym tłem.

W artykule wyjaśniamy, jakie właściwości olejku cyprysowego opisano w badaniach, na co stosuje się go w aromaterapii, jak bezpiecznie korzystać z niego w dyfuzji i na skórę oraz co rzeczywiście wiadomo o używaniu cyprysu przy żylakach i niechcianym owłosieniu.

Jakie właściwości ma olejek cyprysowy?

W aromaterapii olejek z Cupressus sempervirens jest ceniony przede wszystkim za świeży, wytrawny aromat, który dobrze pasuje do kompozycji leśnych, ziołowych i drzewnych. Stosuje się go w dyfuzji, inhalacji aromatycznej oraz rozcieńczonych mieszankach do masażu i pielęgnacji ciała.

Właściwości biologiczne olejku oceniano dotychczas głównie w badaniach laboratoryjnych. Opisywano jego aktywność przeciwbakteryjną, przeciwbiofilmową i antyoksydacyjną, jednak wyniki zależały od składu próbki, badanego mikroorganizmu, stężenia oraz zastosowanej metody. Nie są to dowody potwierdzające leczenie infekcji, chorób skóry, żylaków ani innych dolegliwości u ludzi.

Skład olejku z Cupressus sempervirens

Profil olejku cyprysowego jest zdominowany przez monoterpeny. W jednej z analizowanych partii głównymi składnikami były: α-pinen 52,8%, delta-3-karen 23,0%, limonen 3,4%, α-terpinolen 3,0%, octan terpinylu 2,4%, β-myrcen 2,0%, sabinen 1,5%, cedrol 1,5%, β-pinen 1,4% oraz terpinen-4-ol 1,3%. Wysoki udział α-pinenu współtworzy świeży, sosnowo-żywiczny początek zapachu. Delta-3-karen odpowiada za bardziej suchą, zieloną i lekko terpentynową ostrość, natomiast limonen i terpinolen rozjaśniają kompozycję. Cedrol oraz octan terpinylu wnoszą spokojniejsze, lekko balsamiczne tło.

Naturalne proporcje składników mogą różnić się pomiędzy partiami w zależności od miejsca pochodzenia rośliny, warunków wzrostu, terminu zbioru i przebiegu destylacji.

Co pokazują badania laboratoryjne?

W badaniu (Salim i in., 2014) olejku z cyprysa śródziemnomorskiego obserwowano umiarkowaną aktywność przeciwbakteryjną oraz wpływ na tworzenie biofilmu wybranych bakterii. Olejek nie wykazał natomiast istotnej aktywności wobec badanych drożdżaków. Wyniki uzyskano w warunkach laboratoryjnych i nie oznaczają, że dyfuzja albo aplikacja na skórę leczy zakażenia.

W innym badaniu (Galovičová i in., 2023) laboratoryjnym oceniano między innymi aktywność antyoksydacyjną, przeciwdrobnoustrojową i przeciwbiofilmową olejku. Obserwowane efekty różniły się w zależności od mikroorganizmu, stężenia oraz metody badawczej. Dane te wskazują potencjalne kierunki zastosowań technologicznych i dalszych badań, ale nie potwierdzają klinicznego działania leczniczego olejku u ludzi.

Jak pachnie olejek cyprysowy?

Olejek cyprysowy ma świeży, zielony i wytrawny zapach z nutami iglastymi, żywicznymi, drzewnymi i lekko balsamicznymi. W pierwszej chwili może przypominać młode gałązki iglaste, chłodną zieleń i leśne powietrze. Z czasem pojawia się bardziej spokojne, suche i drzewne tło.

Na co stosuje się olejek cyprysowy?

Olejek cyprysowy wykorzystuje się przede wszystkim ze względu na jego aromat i możliwość łączenia z innymi olejkami eterycznymi.

Świeży charakter cyprysa dobrze pasuje do dziennych kompozycji zapachowych, ale po połączeniu z lawendą, kadzidłowcem, cedrem lub wetiwerem może również tworzyć spokojniejsze mieszanki przeznaczone do odpoczynku.

Jak stosować olejek cyprysowy?

Dyfuzja i inhalator aromaterapeutyczny

W dyfuzorze najlepiej rozpocząć od niewielkiej ilości i stosować olejek zgodnie z instrukcją urządzenia. Intensywność należy dobrać do wielkości pomieszczenia, wentylacji oraz indywidualnej wrażliwości na zapach. Olejek może być stosowany samodzielnie albo jako składnik mieszanki. Szczególnie dobrze łączy się z cytrusami, olejkami iglastymi, lawendą, rozmarynem, cedrem i kadzidłowcem.

Do wkładu inhalatora należy nanieść niewielką ilość olejku lub przygotowanej mieszanki. Inhalatora nie wkłada się do wnętrza nosa i nie dopuszcza do kontaktu wkładu z błonami śluzowymi.

Stosowanie na skórę i w masażu

Przed aplikacją na skórę olejek cyprysowy należy rozcieńczyć w oleju nośnikowym albo gotowej bazie kosmetycznej. Nie powinien być nakładany bezpośrednio na ciało, w okolice oczu, na błony śluzowe ani na skórę uszkodzoną lub podrażnioną. Przykładowa mieszanka do masażu ciała:

• 30 ml oleju nośnikowego, 3 krople olejku cyprysowego, 2 krople olejku lawendowego bułgarskiego, 1 kropla bergamotki BF.

Mieszanka zawiera orientacyjnie około 1% olejków eterycznych. Przed pierwszym zastosowaniem warto wykonać próbę na niewielkim fragmencie skóry.

Olejek cyprysowy na żylaki – co rzeczywiście wiadomo?

Olejek cyprysowy bywa składnikiem rozcieńczonych mieszanek do pielęgnacyjnego masażu nóg, ale nie ma wystarczających badań klinicznych potwierdzających, że leczy żylaki, usuwa pajączki albo poprawia krążenie żylne. Publikacje (Batiha i in., 2023) dotyczące Cupressus sempervirens opisują liczne tradycyjne zastosowania i wyniki badań przedklinicznych, jednak nie stanowią dowodu skuteczności olejku eterycznego w leczeniu przewlekłej choroby żylnej.

Przy widocznych, ale niebolesnych żylakach rozcieńczona mieszanka może być używana do delikatnej pielęgnacji zdrowej skóry nóg. Nie należy intensywnie uciskać ani masować wypukłych, bolesnych, twardych, zaczerwienionych lub wyraźnie obrzękniętych żył.

Czy olejek cyprysowy usuwa owłosienie?

Olejek eteryczny z Cupressus sempervirens nie usuwa włosów i nie ma potwierdzonego działania ograniczającego ich odrastanie. Informacje pojawiające się w internecie wynikają najczęściej z pomylenia dwóch podobnie brzmiących nazw:

• Cupressus sempervirens – cyprys wieczniezielony,
• Cyperus rotundus – cibora okrągła.

Badanie dotyczące ograniczania odrastania niechcianego owłosienia obejmowało miejscowe stosowanie preparatu z Cyperus rotundus, a nie olejku z cyprysa wieczniezielonego. Olejek cyprysowy nie zastępuje depilacji ani preparatów przeznaczonych do usuwania owłosienia.

Z czym łączyć olejek cyprysowy?

Cyprys jest wyrazisty, ale łatwo łączy się z różnymi grupami zapachowymi:

• olejki cytrusowe: bergamotka, grejpfrut, cytryna, pomarańcza
• olejki iglaste: sosna, świerk, jodła, jałowiec
• olejki drzewne: cedr, sandałowiec, wetiwer, hinoki
• olejki żywiczne: kadzidłowiec, elemi, mirra
• olejki ziołowe i kwiatowe: lawenda, rozmaryn, majeranek, szałwia muszkatołowa

Leśna świeżość

• 2 krople olejku cyprysowego,
• 2 krople olejku świerkowego,
• 1 kropla bergamotki BF.

Spokojny, drzewny wieczór

• 2 krople olejku cyprysowego,
• 2 krople olejku lawendowego,
• 1 kropla olejku kadzidłowego.

Mieszanki należy stosować zgodnie z instrukcją dyfuzora, rozpoczynając od niższej intensywności zapachu.

Olejek cyprysowy – przeciwwskazania i bezpieczne stosowanie

Olejek cyprysowy jest skoncentrowanym produktem i wymaga właściwego dawkowania. Najważniejsze zasady:

• nie stosować doustnie
• nie nakładać na skórę bez rozcieńczenia
• unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi
• nie stosować na skórę uszkodzoną, podrażnioną lub objętą stanem zapalnym
• przerwać używanie w przypadku pieczenia, zaczerwienienia, bólu głowy, nudności albo innego dyskomfortu
• nie stosować na skórę olejku starego, utlenionego lub wyraźnie zmienionego zapachowo

Ze względu na ograniczoną ilość danych sposób użycia w ciąży, podczas karmienia piersią i u dzieci powinien zostać ustalony indywidualnie. Dotyczy to szczególnie aplikacji skórnej i regularnej dyfuzji.

Więcej informacji znajdziesz w poradniku: Jak bezpiecznie stosować olejki eteryczne.

FAQ – dodatkowe pytania o olejek cyprysowy

Podsumowanie

Właściwości olejku cyprysowego wynikają z jego profilu chemicznego i świeżego, zielono-żywicznego aromatu. W aromaterapii stosuje się go przede wszystkim w dyfuzji, inhalacji aromatycznej oraz odpowiednio rozcieńczonych mieszankach do masażu i pielęgnacji ciała.

Badania laboratoryjne wskazują na aktywność przeciwbakteryjną, przeciwbiofilmową i antyoksydacyjną olejku, ale nie potwierdzają leczenia infekcji, żylaków ani chorób skóry. Olejku z Cupressus sempervirens nie należy również mylić z preparatami z Cyperus rotundus badanymi pod kątem niechcianego owłosienia.

Autor

Piotr Semik – certyfikowany aromaterapeuta kliniczny, aktywny członek National Association for Holistic Aromatherapy (NAHA), posiadający certyfikację Clinical Aromatherapist NCCA Level 3. Współtwórca AromatherapyOils oraz autor licznych publikacji dotyczących aromaterapii klinicznej, bezpieczeństwa stosowania olejków eterycznych i ich właściwości potwierdzonych badaniami naukowymi. Specjalizuje się w projektowaniu synergicznych mieszanek olejków eterycznych oraz praktycznym wykorzystaniu wiedzy o składnikach chemicznych olejków eterycznych w aromaterapii.

Treści publikowane na AromatherapyOils są opracowywane przez autorów na podstawie wiedzy zawodowej, doświadczenia praktycznego, literatury specjalistycznej oraz aktualnych publikacji naukowych dotyczących aromaterapii i olejków eterycznych. W zależności od tematyki artykułu wykorzystywane są również materiały edukacyjne Tisserand Institute, publikacje Salvatore Battaglia, standardy bezpieczeństwa NAHA oraz źródła naukowe wskazane w bibliografii.

Źródła

Selim SA, Adam ME, Hassan SM, Albalawi AR. Chemical composition, antimicrobial and antibiofilm activity of the essential oil and methanol extract of the Mediterranean cypress (Cupressus sempervirens L.). BMC Complement Altern Med. 2014 Jun 2;14:179. doi: 10.1186/1472-6882-14-179. PMID: 24890383; PMCID: PMC4052795.

Galovičová L, Čmiková N, Schwarzová M, Vukic MD, Vukovic NL, Kowalczewski PŁ, Bakay L, Kluz MI, Puchalski C, Obradovic AD, Matić MM, Kačániová M. Biological Activity of Cupressus sempervirens Essential Oil. Plants (Basel). 2023 Mar 1;12(5):1097. doi: 10.3390/plants12051097. PMID: 36903957; PMCID: PMC10005373.

Batiha GE, Teibo JO, Shaheen HM, Akinfe OA, Awad AA, Teibo TKA, Alexiou A, Papadakis M. Bioactive compounds, pharmacological actions and pharmacokinetics of Cupressus sempervirens. Naunyn Schmiedebergs Arch Pharmacol. 2023 Mar;396(3):389-403. doi: 10.1007/s00210-022-02326-z. Epub 2022 Nov 17. PMID: 36385684; PMCID: PMC9898348.