Litsea cubeba (May Chang) – właściwości i zastosowanie w aromaterapii

Litsea cubeba nie jest rośliną cytrusową, mimo że jej olejek pachnie intensywnie cytrynowo. Współczesne badania wskazują na interesujący wpływ jego aromatu na nastrój i reakcje psychofizjologiczne, jednak dowody pochodzą z niewielkich badań z udziałem zdrowych osób. Aktywność przeciwdrobnoustrojowa i antyoksydacyjna została natomiast wykazana przede wszystkim w warunkach laboratoryjnych.

Co to jest Litsea cubeba?

Litsea cubeba to aromatyczne drzewo lub krzew należący do rodziny wawrzynowatych (Lauraceae). Występuje w tropikalnych i subtropikalnych regionach Azji, między innymi w południowych Chinach, Indiach, Nepalu i krajach Azji Południowo-Wschodniej. W anglojęzycznej literaturze roślina bywa określana jako May Chang tree lub mountain pepper (Liu i in., 2024).

Olejek eteryczny można pozyskiwać z różnych części rośliny, ale surowce z owoców, liści, kwiatów i korzeni wyraźnie różnią się składem. W aromaterapii najczęściej wykorzystuje się olejek destylowany parą wodną z owoców, zwykle bogaty w cytral. Jego angielskie nazwy to między innymi Litsea cubeba essential oil, Litsea cubeba oil i May Chang essential oil, natomiast nazwa INCI surowca z owoców brzmi Litsea Cubeba Fruit Oil.

Jak pachnie olejek z Litsea cubeba?

Olejek z owoców Litsea cubeba ma intensywny, świeży i wyraźnie cytrynowy aromat z lekkim tłem owocowym, zielonym i ziołowym. Może przypominać cytrynę, werbenę cytrynową lub trawę cytrynową, ale zwykle jest bardziej owocowy i łagodniej zaokrąglony.

May Chang nie należy botanicznie do cytrusów. Jego cytrynowy profil wynika głównie z wysokiej zawartości geranialu i neralu, a nie z wysokiej zawartości limonenu obecnego w olejkach tłoczonych ze skórek owoców cytrusowych. Dzięki dużej intensywności zapachowej niewielka ilość olejku może wyraźnie wpłynąć na aromat całej synergicznej mieszanki.

Skład chemiczny olejku Litsea cubeba

Najważniejszą grupę składników olejku z owoców Litsea cubeba stanowią tlenowe monoterpeny. Dominującym składnikiem jest cytral, czyli naturalna mieszanina dwóch izomerów: geranialu i neralu. Istotnym składnikiem bywa również limonen, ale w znacznie mniejszej ilości niż w typowych olejkach cytrusowych.

Skład olejku może zmieniać się w zależności od pochodzenia rośliny, dojrzałości owoców, warunków uprawy, terminu zbioru i sposobu destylacji. Z tego powodu wyniki analizy konkretnej partii są bardziej miarodajne niż ogólne wartości podawane dla gatunku (Liu i in., 2024).

Główne składniki jednej z partii olejku

• geranial: 40,5% • neral: 31,5% • limonen: 10,5%

Geranial i neral stanowią łącznie 72% składu analizowanej partii. Odpowiadają za intensywnie cytrynowy charakter olejku, natomiast limonen uzupełnia aromat o lżejszą, owocową nutę. W mniejszych ilościach oznaczono także między innymi β-kariofilen, citronellal, geraniol, linalol, 1,8-cyneol, α-pinen i mircen.

Właściwości olejku Litsea cubeba – co pokazują badania?

Badania nad Litsea cubeba obejmują zarówno inhalację olejku przez ludzi, jak i doświadczenia laboratoryjne oraz modele przedkliniczne. Wyników badań laboratoryjnych nie należy jednak bezpośrednio przekładać na skuteczność domowej aromaterapii.

Aromat May Chang a nastrój i reakcja na stres

W badaniu z 2020 roku 15 zdrowych ochotników poddano inhalacji Litsea cubeba. Po ekspozycji odnotowano poprawę ogólnego wyniku zaburzeń nastroju, zmniejszenie poczucia dezorientacji oraz niższy poziom kortyzolu w ślinie. Nie stwierdzono istotnych zmian ciśnienia tętniczego ani tętna. Badanie miało jednak bardzo małą próbę i nie pozwala uznać olejku za metodę leczenia stresu, lęku lub zaburzeń nastroju (Chaiyasut i in., 2020).

W kolejnym badaniu, przeprowadzonym w 2021 roku w grupie 30 zdrowych studentek, inhalacja olejku wpływała na aktywność fal mózgowych rejestrowaną za pomocą EEG. Autorzy zaobserwowane zmniejszenie mocy fal alfa i beta interpretowali jako reakcję uspokajającą. Uczestniczki oceniały również swój nastrój bardziej pozytywnie niż podczas ekspozycji na olejek czosnkowy. Wyniki te są interesujące, ale wymagają potwierdzenia w większych, lepiej kontrolowanych badaniach (Sattayakhom i in., 2021).

Świeży i cytrynowy profil zapachowy nie musi więc oznaczać wyłącznie działania pobudzającego. Odbiór aromatu może zależeć od jego stężenia, czasu ekspozycji, kontekstu oraz indywidualnych skojarzeń użytkownika.

Aktywność wobec bakterii i grzybów

Przegląd badań z 2024 roku wskazuje, że olejek z owoców Litsea cubeba oraz jego główny składnik cytral wykazują aktywność wobec różnych mikroorganizmów w badaniach laboratoryjnych. Najwięcej danych dotyczy zastosowań technologicznych, takich jak ochrona żywności i aktywne opakowania, a nie leczenie zakażeń u ludzi (Liu i in., 2024)

W badaniu z 2025 roku sprawdzano aktywność wobec wybranych bakterii oraz grzybów. Wyniki potwierdziły działanie przeciwdrobnoustrojowe w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, szczególnie wobec części badanych grzybów. Nie oznacza to jednak, że zwykła dyfuzja olejku dezynfekuje pomieszczenie lub może zastąpić środki odkażające i leczenie przeciwgrzybicze albo przeciwbakteryjne (Sreepian i in., 2025).

Potencjał odstraszający owady

W badaniu opublikowanym w 2026 roku oceniano gotowy spray zawierający 6% olejku Litsea cubeba. Preparat badano w teście płatkowym u 48 zdrowych ochotników oraz w laboratoryjnych testach odstraszania trzech gatunków komarów. Mediana pełnej ochrony wynosiła od 120 do 225 minut, zależnie od gatunku komara. Wynik dotyczy jednak konkretnej, odpowiednio przygotowanej formulacji, a nierozcieńczonego olejku ani przypadkowej mieszanki domowej (Sutthanont i in., 2026). Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej przeczytaj nasz artykuł o olejkach na komary.

Zastosowanie Litsea cubeba w aromaterapii

Dyfuzja w ciągu dnia

May Chang dobrze sprawdza się w dyfuzji, a jego intensywny aromat szybko staje się wyczuwalny, dlatego warto rozpocząć od niewielkiej ilości i dopasować ją do pojemności urządzenia, wielkości pomieszczenia oraz własnej tolerancji zapachu. Dyfuzję najlepiej prowadzić okresowo, zgodnie z instrukcją producenta urządzenia, z zachowaniem możliwości przewietrzenia pomieszczenia. Nie należy zakładać, że mocniejszy zapach zapewni lepszy efekt.

Inhalator osobisty

Olejek może być stosowany w inhalatorze osobistym. Taka metoda pozwala korzystać z aromatu poza domem i kontrolować czas ekspozycji. Wkład nie powinien dotykać skóry ani błon śluzowych, a liczbę kropli należy dostosować do intensywności olejku i konstrukcji inhalatora.

Naturalna perfumeria

W naturalnej perfumerii Litsea cubeba pełni funkcję wyrazistej nuty górnej. Nadaje mieszankom świeży, cytrynowy i lekko owocowy charakter. Ze względu na dużą intensywność wymaga oszczędnego dozowania, szczególnie w połączeniach z delikatnymi olejkami kwiatowymi.

Z czym łączyć Litsea cubeba?

May Chang dobrze łączy się z olejkami cytrusowymi, ziołowymi, kwiatowymi i drzewnymi. Dobór składników zależy od kierunku zapachowego mieszanki:

• świeże mieszanki dzienne: rozmaryn, mięta pieprzowa, grejpfrut, bergamotka
• łagodniejsze mieszanki relaksacyjne: lawenda, geranium, kadzidłowiec
• bardziej wytrawne połączenia: cedr, wetiwer, amyris
• intensywne profile cytrynowe: cytryna, trawa cytrynowa, eukaliptus cytrynowy

W mieszankach warto ograniczyć ilość May Chang, ponieważ łatwo dominuje nad pozostałymi składnikami.

Przykładowe mieszanki do dyfuzji

Poniższe proporcje przedstawiają wzajemny udział olejków. Łączną liczbę kropli należy dostosować do urządzenia, wielkości pomieszczenia i indywidualnej tolerancji aromatu.

Świeży początek dnia

• 2 części grejpfruta
• 1 część May Chang
• 1 część rozmarynu

Spokojna świeżość

• 3 części lawendy bułgarskiej
• 1 część May Chang
• 1 część cedru atlaskiego

Cytrusowo-kwiatowa lekkość

• 2 części bergamotki
• 1 część May Chang
• 1 część geranium bourbon

Bezpieczeństwo stosowania olejku Litsea cubeba

Olejek z owoców Litsea cubeba jest surowcem silnie skoncentrowanym i bogatym w cytral. Cytral należy do substancji zapachowych mogących wywoływać podrażnienie lub uczulenie kontaktowe, dlatego jego stężenie w produktach nakładanych na skórę musi być kontrolowane z uwzględnieniem składu konkretnej partii oraz rodzaju produktu końcowego.

• Nie stosuj olejku doustnie.
• Nie nakładaj nierozcieńczonego olejku bezpośrednio na skórę.
• Przed zastosowaniem miejscowym wykonaj próbę skórną.
• Unikaj kontaktu z oczami, błonami śluzowymi oraz uszkodzoną skórą.
• W przypadku skóry wrażliwej lub wcześniejszej reakcji na cytral zachowaj szczególną ostrożność.
• Stosowanie w ciąży, podczas karmienia piersią i u dzieci skonsultuj z odpowiednio wykwalifikowanym specjalistą.
• Podczas dyfuzji obserwuj reakcję domowników i zwierząt oraz zapewnij możliwość opuszczenia pomieszczenia.
• Przechowuj olejek szczelnie zamknięty, z dala od światła i źródeł ciepła, poza zasięgiem dzieci.

Olejek eteryczny nie jest lekiem i nie służy do samodzielnego leczenia zakażeń, zaburzeń nastroju, przewlekłego stresu ani innych problemów zdrowotnych.

Litsea cubeba – najważniejsze informacje

• Nazwa botaniczna: Litsea cubeba
• Nazwa zwyczajowa: May Chang
• Rodzina: Lauraceae – wawrzynowate
• Surowiec: owoce
• Metoda pozyskiwania: destylacja parą wodną
• Nazwa INCI: Litsea Cubeba Fruit Oil
• Profil zapachowy: świeży, cytrynowy, owocowy, lekko zielony
• Główne składniki badanej partii: geranial, neral i limonen
• Najczęstsze zastosowanie: dyfuzja, inhalatory osobiste, naturalna perfumeria i synergiczne mieszanki olejków

FAQ – najczęstsze pytania o Litsea cubeba

Czy May Chang i Litsea cubeba to to samo?

May Chang jest nazwą zwyczajową rośliny Litsea cubeba oraz olejku eterycznego otrzymywanego najczęściej z jej owoców. Nazwy odnoszą się więc do tego samego gatunku, ale przy zakupie warto sprawdzić część rośliny i pełną nazwę INCI.

Czy Litsea cubeba jest rośliną cytrusową?

Nie. Należy do rodziny wawrzynowatych, a nie do rodziny rutowatych, do której należą cytryny, pomarańcze i grejpfruty. Cytrynowy aromat May Chang wynika przede wszystkim z wysokiej zawartości geranialu i neralu.

Czy badania potwierdzają wpływ May Chang na nastrój?

Dwa niewielkie badania inhalacyjne z udziałem zdrowych ochotników wykazały zmiany w samoocenie nastroju, poziomie kortyzolu i aktywności EEG. Wyniki są wstępne i nie stanowią dowodu skuteczności w leczeniu stresu, lęku ani zaburzeń nastroju.

Czy dyfuzja Litsea cubeba dezynfekuje pomieszczenie?

Badania laboratoryjne wykazują aktywność olejku wobec wybranych bakterii i grzybów, również w fazie lotnej. Nie dowodzą jednak, że domowa dyfuzja zapewnia skuteczną dezynfekcję powietrza lub powierzchni. Olejek nie zastępuje wietrzenia, mycia ani odpowiednich preparatów dezynfekcyjnych.

O autorach

mgr Barbara Szczypiorska-Semik – psycholog, absolwentka Uniwersytetu SWPS, psychoaromaterapeutka, założycielka AromatherapyOils oraz współtwórczyni projektów edukacyjnych związanych z aromaterapią. Ukończyła specjalistyczne kursy z zakresu psychoaromaterapii prowadzone przez Tisserand Institute. Specjalizuje się w projektowaniu synergicznych mieszanek olejków eterycznych oraz praktycznym wykorzystaniu wiedzy o wpływie zapachów i składników olejków eterycznych na samopoczucie, emocje i funkcjonowanie układu limbicznego człowieka.

Piotr Semik – certyfikowany aromaterapeuta kliniczny, aktywny członek National Association for Holistic Aromatherapy (NAHA), posiadający certyfikację Clinical Aromatherapist NCCA Level 3. Współtwórca AromatherapyOils oraz autor licznych publikacji dotyczących aromaterapii klinicznej, bezpieczeństwa stosowania olejków eterycznych i ich właściwości potwierdzonych badaniami naukowymi. Specjalizuje się w projektowaniu synergicznych mieszanek olejków eterycznych oraz praktycznym wykorzystaniu wiedzy o składnikach chemicznych olejków eterycznych w aromaterapii.

Treści publikowane na AromatherapyOils są opracowywane przez autorów na podstawie wiedzy zawodowej, doświadczenia praktycznego, literatury specjalistycznej oraz aktualnych publikacji naukowych dotyczących aromaterapii i olejków eterycznych. W zależności od tematyki artykułu wykorzystywane są również materiały edukacyjne Tisserand Institute, publikacje Salvatore Battaglia, standardy bezpieczeństwa NAHA oraz źródła naukowe wskazane w bibliografii.

Źródła

Liu, Y., Ren, H., & Li, K. (2024). Litsea cubeba essential oil: Extraction, chemical composition, antioxidant and antimicrobial properties, and applications in the food industry. Journal of Food Science, 89, 4583–4603. https://doi.org/10.1111/1750-3841.17236

Chaiyasut, Chaiyavat, Sivamaruthi, Bhagavathi Sundaram, Wongwan, Jakkrit, Thiwan, Kanyarat, Rungseevijitprapa, Wandee, Klunklin, Areewan, Kunaviktikul, Wipada, Effects of Litsea cubeba (Lour.) Persoon Essential Oil Aromatherapy on Mood States and Salivary Cortisol Levels in Healthy Volunteers, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2020, 4389239, 8 pages, 2020. https://doi.org/10.1155/2020/4389239

Sattayakhom, A., Songsamoe, S., Yusakul, G., Kalarat, K., Matan, N., & Koomhin, P. (2021). Effects of Thai Local Ingredient Odorants, Litsea cubeba and Garlic Essential Oils, on Brainwaves and Moods. Molecules, 26(10), 2939. https://doi.org/10.3390/molecules26102939

Sreepian, P. M., Popruk, S., Rattanasinganchan, P., & Sreepian, A. (2025). Comprehensive investigation of Litsea cubeba antibacterial and antifungal activities across solid, liquid, and vapor phases against key human pathogens. Narra J, 5(1), e1685. https://doi.org/10.52225/narra.v5i1.1685

Sutthanont, N., Leanpolchareanchai, J., Sriwichai, P., Ruangsittichai, J., Phanpoowong, T., Sumruayphol, S., Phanitchat, T., Sakai, T., Eshita, Y., & Srisawat, R. (2026). Topical mosquito repellency of a Litsea cubeba essential oil spray against Aedes aegypti, Anopheles dirus, and Culex quinquefasciatus. Scientific Reports. Advance online publication. https://doi.org/10.1038/s41598-026-61769-z