Co zawierają olejki eteryczne? Skład chemiczny, monoterpeny, seskwiterpeny i właściwości

Najważniejsze informacje:

✔ olejki eteryczne mogą zawierać nawet kilkaset naturalnych związków chemicznych

✔ najważniejsze grupy obejmują monoterpeny, seskwiterpeny, alkohole, fenole, aldehydy, ketony, estry i tlenki

✔ skład chemiczny wpływa na aromat, zastosowanie i właściwości olejku

✔ różne grupy związków dominują w różnych gatunkach roślin

W olejkach eterycznych występują różne grupy naturalnych związków chemicznych. To właśnie ich proporcje wpływają na charakterystyczny aromat olejku, jego lotność, trwałość zapachu oraz właściwości opisywane w literaturze aromaterapeutycznej.

A zatem co zawierają olejki eteryczne?

Poniżej przedstawiamy najważniejsze grupy składników naturalnie występujących w olejkach eterycznych.

Najważniejsze grupy związków w olejkach eterycznych

Grupa związków	Przykłady składników	Przykładowe olejki	Charakter aromatu	Typowe właściwości opisywane w aromaterapii
Monoterpeny	Limonen, α-pinen, β-pinen, γ-terpinen	Cytryna, pomarańcza, sosna	Świeże, lekkie, cytrusowe, żywiczne	Często kojarzone z odświeżającym charakterem aromatu i wysoką lotnością.
Seskwiterpeny	β-kariofilen, α-humulen, germakren D	Copaiba, czarny pieprz, goździk	Głębokie, cieplejsze, bardziej trwałe	Często występują w olejkach o cięższym, bardziej „uziemiającym” profilu zapachowym.
Seskwiterpenole	Patchoulol, khusimol	Paczula, wetiwer	Ziemiste, głębokie, długo utrzymujące się	Często obecne w olejkach stosowanych do tworzenia głębszych kompozycji relaksujących.
Alkohole	Linalol, geraniol, terpinen-4-ol	Lawenda, geranium, drzewo herbaciane	Kwiatowe, świeże, łagodniejsze	Często występują w olejkach wybieranych do relaksujących lub harmonizujących kompozycji.
Fenole	Tymol, karwakrol, eugenol	Tymianek, oregano, goździk	Mocne, korzenne, intensywne	Często występują w olejkach o bardziej intensywnym charakterze wspierającym układ odpornościowy i oddechowy.
Aldehydy	Cytral, cytronellal	Trawa cytrynowa, cytronella	Cytrusowe, świeże, wyraziste	Często odpowiadają za świeży, energetyzujący profil zapachowy.
Ketony	Menton, kamfora, werbenon	Mięta pieprzowa, rozmaryn, lawenda hiszpańska	Chłodne, świeże, ziołowe	Niektóre ketony wymagają szczególnej ostrożności w aromaterapii. Wspierają pamięć i funkcje poznawcze.
Estry	Octan linalylu, octan bornylu	Lawenda, bergamotka	Miękkie, owocowe, harmonijne	Często kojarzone z łagodniejszym, bardziej harmonijnym profilem zapachowym. Mają właściwości relaksacyjne.
Tlenki	1,8-cyneol	Eukaliptus, rozmaryn ct. cineole	Świeże, kamforowe	Często występują w olejkach wybieranych do sezonowych kompozycji aromatycznych. Wspierają drogi oddechowe.

Dlaczego skład chemiczny olejków eterycznych jest ważny?

Skład chemiczny wpływa między innymi na:

profil aromatyczny olejku
sposób wykorzystania w aromaterapii
bezpieczeństwo stosowania
charakterystyczne właściwości opisywane w badaniach laboratoryjnych
dobór olejku do konkretnych zastosowań zapachowych

Przykładowo olejki bogate w monoterpeny często mają świeższy i bardziej lotny aromat, podczas gdy olejki bogate w seskwiterpeny bywają cięższe, bardziej „uziemiające” i dłużej utrzymujące zapach.

Jak świadomie wybierać olejki eteryczne?

Znajomość monoterpenów, seskwiterpenów, alkoholi, fenoli czy estrów pomaga lepiej rozumieć aromaterapię i bardziej świadomie dobierać olejki eteryczne do swoich preferencji zapachowych oraz aromaterapeutycznych.

Jeżeli szukasz wysokiej jakości naturalnych olejków eterycznych wraz z dokładnym składem botanicznym i informacjami o właściwościach aromatycznych, zobacz nasze naturalne olejki eteryczne AromatherapyOils.

Autor:

Piotr Semik – certyfikowany aromaterapeuta kliniczny, aktywny członek międzynarodowego stowarzyszenia NAHA (National Association for Holistic Aromatherapy), certyfikacja NCCA Level 3, współtwórca AromatherapyOils. Specjalizuje się w aromaterapii klinicznej, projektowaniu synergicznych mieszanek olejków eterycznych oraz praktycznym wykorzystaniu wiedzy o składnikach olejków eterycznych.

Źródła naukowe i badawcze

Sadgrove, N. J., Padilla-González, G. F., & Phumthum, M. (2022). Fundamental Chemistry of Essential Oils and Volatile Organic Compounds, Methods of Analysis and Authentication. Plants, 11(6), 789. doi:10.3390/plants11060789

Masyita A, Mustika Sari R, Astuti AD, i in. Terpenes and terpenoids as main bioactive compounds of essential oils, their roles in human health and potential application as natural food preservatives. Food Chemistry Advances. 2022;13:100217. doi:10.1016/j.fochx.2022.100217

Dhifi, W., Bellili, S., Jazi, S., Bahloul, N., & Mnif, W. (2016). Essential Oils’ Chemical Characterization and Investigation of Some Biological Activities: A Critical Review. Medicines, 3(4), 25. doi: 10.3390/medicines3040025