Palo Santo – właściwości, zastosowanie, tradycja i badania Bursera graveolens

Artykuł został opublikowany 22 stycznia 2025 r. i zaktualizowany 5 października 2026 r.

Palo Santo to tradycyjna nazwa aromatycznego drewna Bursera graveolens występującego naturalnie od Meksyku i Ameryki Środkowej po północno-zachodnią część Ameryki Południowej i Peru, przede wszystkim w sezonowo suchych lasach tropikalnych. Jego charakterystyczny zapach łączy nuty drzewne, balsamiczne, żywiczne i cytrusowe. Drewno od dawna wykorzystywano jako surowiec aromatyczny oraz element tradycyjnych praktyk, natomiast współczesna aromaterapia sięga również po destylowany z niego olejek eteryczny.

Wokół palo santo narosło wiele opowieści o jego działaniu. Część ma źródło w tradycyjnym wykorzystaniu rośliny, a część jest dziś przedmiotem badań laboratoryjnych, przedklinicznych i eksperymentalnych. Warto te obszary wyraźnie rozdzielić. W tym artykule wyjaśniamy, jakie właściwości Bursera graveolens rzeczywiście są badane, co wiadomo o składzie olejku, jego tradycyjnym zastosowaniu i bezpieczeństwie oraz czym destylowany olejek różni się od palonego drewna.

Jeżeli interesuje Cię forma przeznaczona do współczesnej aromaterapii, w naszym sklepie znajdziesz 100% czysty olejek Bursera graveolens z Peru, destylowany parą wodną z drewna.

Co to jest Palo Santo?

W języku hiszpańskim palo santo oznacza święte drewno. W tym artykule nazwą tą określamy Bursera graveolens czyli gatunek należący do rodziny Burseraceae (osoczynowatej). Do tej samej rodziny należą również rośliny z rodzaju Boswellia, z których pozyskuje się żywicę kadzidłowca.

Bursera graveolens rośnie przede wszystkim w sezonowo suchym klimacie tropikalnym. Aromatyczne drewno oraz preparaty otrzymywane z tej rośliny mają udokumentowaną historię wykorzystania tradycyjnego w części Ameryki Łacińskiej. Współcześnie z drewna otrzymuje się również olejek eteryczny bogaty w naturalne związki lotne, przede wszystkim monoterpeny i ich pochodne.

Palo Santo – właściwości i co mówią badania

Badania nad Bursera graveolens obejmują między innymi aktywność przeciwdrobnoustrojową, przeciwgrzybiczą, przeciwzapalną, antyoksydacyjną, antynocyceptywną oraz repelencyjną. Nie wszystkie te kierunki mają jednak taki sam poziom dowodów. Większość danych dotyczących potencjalnego działania biologicznego pochodzi z badań in vitro oraz modeli zwierzęcych. Dostępne są również badania eksperymentalne dotyczące działania repelencyjnego na ludzkiej skórze. Nadal brakuje natomiast odpowiednich badań klinicznych potwierdzających terapeutyczną skuteczność olejku palo santo u ludzi. Olejek nie jest lekiem i nie powinien zastępować leczenia infekcji, stanów zapalnych, bólu ani innych chorób.

Aktywność przeciwbakteryjna i przeciwgrzybicza

Jednym z badanych kierunków działania olejku z Bursera graveolens jest aktywność przeciwdrobnoustrojowa. W badaniu (Noel-Martinez i in., 2021) analizowano olejek destylowany z surowca pochodzącego z Peru. W warunkach in vitro obserwowano zahamowanie wzrostu między innymi Aeromonas salmonicida oraz drożdży Pichia kudriavzevii. Jednocześnie Pseudomonas aeruginosa wykazywała oporność na zastosowane w badaniu stężenia. Pokazuje to, że aktywność olejku zależy od konkretnego mikroorganizmu i nie należy upraszczać wyników laboratoryjnych do stwierdzenia, że palo santo zabija bakterie.

W badaniu (Sosa i in., 2023) olejek z Bursera graveolens należał do olejków wykazujących aktywność przeciwko badanym szczepom Candida albicans, Candida glabrata i Candida parapsilosis. Były to jednak badania laboratoryjne i przedkliniczne, a nie badanie skuteczności leczenia infekcji grzybiczej u ludzi.

Potencjał przeciwzapalny i pielęgnacja skóry

To samo badanie (Sosa i in., 2023) obejmowało również ocenę aktywności przeciwzapalnej w modelu zwierzęcym. Olejek Bursera graveolens należał do badanych olejków wykazujących zmniejszenie parametrów związanych ze stanem zapalnym. Wynik ten wskazuje na interesujący potencjał biologiczny, ale pozostaje wynikiem przedklinicznym. Nie oznacza potwierdzonego działania leczniczego na zapalenie skóry u człowieka. W zastosowaniu kosmetycznym odpowiednio rozcieńczony olejek może być wykorzystywany jako składnik formulacji pielęgnacyjnych i olejków do masażu, jednak nie powinien być przedstawiany jako preparat leczący grzybicę, zapalenie skóry ani inne choroby dermatologiczne.

Potencjał antyoksydacyjny

W badaniu (Fon-Fay i in., 2019) olejek eteryczny z Bursera graveolens pochodzącego z Ekwadoru oceniano w laboratoryjnych testach aktywności antyoksydacyjnej. Wykazano umiarkowaną zdolność neutralizowania wolnych rodników oraz aktywność redukującą w zastosowanych testach chemicznych. Są to wyniki in vitro i nie należy na ich podstawie wnioskować, że stosowanie olejku palo santo zapewnia klinicznie potwierdzony efekt antyoksydacyjny w organizmie człowieka.

Komfort mięśni i działanie przeciwbólowe – co naprawdę wiadomo?

W 2026 roku opublikowano badanie (Figueiredo i in., 2026), w którym oceniano, czy olejek eteryczny z Bursera graveolens oraz przygotowana z niego nanoemulsja mogą wpływać na odczuwanie bólu. Wyniki wskazały na możliwy potencjał przeciwbólowy olejku, jednak nie są to jeszcze dane pozwalające potwierdzić takie działanie u ludzi. Badanie sugeruje, że olejek może mieć potencjał wspierający komfort przy bólu, ale nie potwierdza jeszcze takiego działania u ludzi. W aromaterapii odpowiednio rozcieńczony olejek może być stosowany jako składnik masażu sprzyjającego odprężeniu i poprawie komfortu ciała.

Czy olejek odstrasza komary?

Potencjał repelencyjny Bursera graveolens również był przedmiotem badań. W jednym z nich (Castillo-Carrillo i in., 2022) oceniali jego skuteczność wobec komarów Aedes aegypti. W badaniu laboratoryjnym wykazano, że może on działać na różne etapy rozwoju komarów oraz częściowo je odstraszać. Efekt zależał jednak od zastosowanego stężenia olejku. W innym badaniu (Parichanon i in., 2025) oceniali skuteczność olejku wobec komara Aedes albopictus. W eksperymentalnym teście repelencyjnym na ludzkiej skórze przy dawce 0,20 µL/cm² ochrona po 45 minutach wynosiła około 64%. Skuteczność zmniejszała się wraz z upływem czasu.

Wyniki potwierdzają, że olejek posiada mierzalny potencjał repelencyjny w warunkach eksperymentalnych. Nie oznacza to jednak, że kilka kropli olejku w dyfuzorze zapewni skuteczną ochronę przed ukąszeniami ani że palo santo powinno zastępować zarejestrowany repelent.

Skład chemiczny Palo Santo

Olejek eteryczny z drewna Bursera graveolens jest złożoną mieszaniną naturalnie występujących substancji lotnych. Do najczęściej opisywanych składników należą limonen i α-terpineol, jednak proporcje poszczególnych związków mogą znacznie różnić się pomiędzy próbkami.

W publikacji (Fon-Fay i in., 2019) olejek z Ekwadoru zawierał 34,9% limonenu i 13,4% α-terpineolu. W peruwiańskim olejku analizowanym przez (Noel-Martinez i in., 2021) D-limonen stanowił 77,6%. A w badaniu )Figueiredo i in., 2026) oznaczono natomiast 38,70% D-limonenu i 17,31% α-terpineolu. Poza nimi w różnych analizach opisywano również zawartość między innymi: β-bisabolen, mentofuran, karwon, p-cymen, trans-karweol i inne monoterpeny oraz seskwiterpeny.

Różnice między publikacjami pokazują, dlaczego przy naturalnych olejkach eterycznych znaczenie ma analiza konkretnej partii. Pochodzenie rośliny, część surowca, warunki środowiskowe i sposób pozyskania mogą wpływać na końcowy profil chemiczny olejku.

Analizowana partia olejku AromatherapyOils zawiera 52,6% limonenu oraz 12,8% α-terpineolu. Dzięki analizie GC znamy więc rzeczywisty profil głównych składników oferowanej partii, a nie jedynie wartości podawane ogólnie dla gatunku.

Tradycyjne zastosowanie Palo Santo

Historia wykorzystania Bursera graveolens jest znacznie starsza niż współczesna aromaterapia. Literatura etnobotaniczna dokumentuje wykorzystanie rośliny w tradycyjnych praktykach leczniczych i rytualnych w części Ameryki Południowej. W badaniach etnobotanicznych prowadzonych w północnym Peru opisywano wykorzystanie wysuszonych fragmentów drewna i kory Bursera graveolens w tradycyjnych preparatach stosowanych przy kaszlu, przeziębieniu, grypie i zapaleniu oskrzeli. Informacja ta opisuje praktykę tradycyjną ale nie stanowi dowodu skuteczności klinicznej takiego zastosowania. Wśród społeczności Saraguro w południowym Ekwadorze palo santo zostało również udokumentowane jako jedna z roślin używanych w tradycyjnych praktykach leczniczych i rytualnych.

W kulturze popularnej drewno palo santo jest dziś często kojarzone z oczyszczaniem, ochroną czy usuwaniem negatywnej energii. Takie określenia należy rozumieć jako element tradycji, symboliki i praktyk duchowych, a nie jako działanie potwierdzone badaniami medycznymi.

Warto także rozróżnić tradycyjne zastosowanie drewna, kory, dymu czy innych preparatów roślinnych od właściwości współczesnego destylowanego olejku eterycznego. Nie można automatycznie przypisywać olejkowi wszystkich zastosowań historycznie odnoszących się do całej rośliny.

Jak pachnie Palo Santo?

Destylowany olejek ma ciepły, drzewny i balsamiczny aromat z wyraźną cytrusową świeżością oraz delikatnym tłem żywicznym i lekko korzennym. Wysoka zawartość limonenu sprawia, że zapach olejku może być znacznie świeższy, niż sugeruje samo określenie święte drewno. Olejek pachnie inaczej niż spalany kawałek drewna. Podczas spalania powstają dodatkowe związki nadające aromatowi charakter dymny. Destylowany olejek pokazuje natomiast bardziej cytrusową, balsamiczną, drzewną i żywiczną stronę surowca.

To połączenie świeżości i drzewnej głębi sprawia, że olejek dobrze pasuje do wieczornej aromaterapii, medytacji, jogi, spokojnej pracy z oddechem i chwil, w których chcemy ograniczyć nadmiar bodźców.

Relaks i medytacja – co wiemy o palo santo?

Palo santo ma udokumentowaną tradycję wykorzystania w praktykach aromatycznych i rytualnych. Współcześnie jego zapach jest chętnie wykorzystywany podczas medytacji, jogi, pracy z oddechem i wieczornego odpoczynku. Nie ma jednak obecnie wystarczających badań klinicznych pozwalających przedstawiać olejek jako potwierdzony środek przeciwlękowy, przeciwdepresyjny czy uspokajający.

Zapach może natomiast pełnić funkcję bodźca sensorycznego towarzyszącego określonemu rytuałowi. Regularne używanie konkretnego aromatu podczas medytacji lub odpoczynku może sprzyjać budowaniu skojarzenia pomiędzy zapachem a daną aktywnością. Nie należy jednak utożsamiać takiego efektu z potwierdzonym działaniem farmakologicznym specyficznym dla palo santo.

Czym się różnią olejek od drewna Palo Santo?

Drewno palo santo i destylowany olejek eteryczny mogą pochodzić z tej samej rośliny, ale nie są tym samym produktem. Drewno wykorzystuje się przede wszystkim przez spalanie lub ogrzewanie. Wraz z charakterystycznym aromatem powstaje wtedy dym i produkty spalania. Olejek eteryczny jest natomiast skoncentrowaną mieszaniną lotnych związków otrzymywaną poprzez destylację parą wodną.

Olejek można stosować w dyfuzorze bez spalania drewna, dzięki czemu łatwiej kontrolować ilość używanego aromatu i nie ma potrzeby wytwarzania dymu. Po odpowiednim rozcieńczeniu może być również składnikiem olejków do masażu i formulacji kosmetycznych.

Bezpieczeństwo stosowania olejku Palo Santo

Jak każdy olejek, również ten jest skoncentrowanym olejkiem eterycznym. Nie należy stosować go nierozcieńczonego na skórę ani przyjmować doustnie. Do stosowania miejscowego powinien zostać odpowiednio rozcieńczony w oleju nośnikowym lub gotowej formulacji kosmetycznej. Przy pierwszym zastosowaniu na skórę warto rozpocząć od niskiego stężenia i obserwować reakcję skóry. W przypadku pieczenia, zaczerwienienia lub podrażnienia należy przerwać stosowanie.

Należy unikać kontaktu olejku z oczami i błonami śluzowymi oraz przechowywać go poza zasięgiem dzieci. W ciąży, podczas karmienia piersią, u małych dzieci, przy chorobach przewlekłych, przyjmowaniu leków lub szczególnej wrażliwości na zapachy sposób stosowania warto skonsultować z odpowiednio wykwalifikowanym specjalistą.

Dyfuzję należy prowadzić z umiarem, dostosowując ilość olejku do wielkości pomieszczenia, urządzenia i indywidualnej tolerancji zapachu.

FAQ – najczęstsze pytania o Palo Santo

Co to jest Palo Santo i z jakiej rośliny pochodzi?

Palo santo to tradycyjna nazwa aromatycznego drewna Bursera graveolens. Z drewna tej rośliny można otrzymać naturalny olejek eteryczny metodą destylacji parą wodną. Olejku eterycznego nie należy utożsamiać ze spalanym drewnem ani syntetycznym olejkiem zapachowym. Są to produkty o innym składzie i sposobie stosowania.

Na co stosuje się Palo Santo?

Współcześnie olejek stosuje się przede wszystkim w dyfuzji, osobistych metodach inhalacyjnych oraz po odpowiednim rozcieńczeniu jako składnik mieszanek do masażu i pielęgnacji ciała. Jego ciepły, drzewno-balsamiczny i cytrusowy aromat dobrze pasuje do wieczornego odpoczynku, medytacji, jogi i spokojnych praktyk oddechowych. Nie jest to środek leczniczy i nie powinien zastępować leczenia bólu, infekcji, stanów zapalnych ani innych dolegliwości.

Jakie działanie i właściwości Palo Santo są najlepiej opisane w badaniach?

Do najlepiej opisanych kierunków badań należą aktywność przeciwdrobnoustrojowa i przeciwgrzybicza obserwowana w warunkach laboratoryjnych, a także potencjał przeciwzapalny, antyoksydacyjny i antynocyceptywny oceniany głównie w badaniach przedklinicznych. Dostępne są również eksperymentalne dane dotyczące działania repelencyjnego. Zakres tych dowodów nie jest jednak równoznaczny z potwierdzonym działaniem leczniczym u człowieka.

Czy właściwości Palo Santo zostały potwierdzone klinicznie u ludzi?

Nie ma obecnie wystarczających badań klinicznych pozwalających przypisywać olejkowi palo santo potwierdzone działanie terapeutyczne u ludzi. Większość danych dotyczących aktywności przeciwzapalnej, przeciwgrzybiczej, przeciwdrobnoustrojowej czy przeciwbólowej pochodzi z badań laboratoryjnych i modeli zwierzęcych. Olejek należy traktować jako element aromaterapii, pielęgnacji i pracy z zapachem, a nie zamiennik diagnostyki lub leczenia.

Czy Palo Santo odstrasza komary?

Badania laboratoryjne i eksperymentalne wskazują, że olejek Bursera graveolens może wykazywać działanie repelencyjne wobec wybranych gatunków komarów. W badaniu z 2025 roku obserwowano mierzalną ochronę skóry przed Aedes albopictus, ale efekt zmniejszał się z upływem czasu. Nie oznacza to, że dyfuzja olejku zastępuje skuteczny, zarejestrowany preparat przeciw komarom.

Co daje stosowanie zapachu Palo Santo?

Zapach palo santo pomaga stworzyć ciepłą, spokojną atmosferę i może towarzyszyć medytacji, jodze, odpoczynkowi czy wieczornym rytuałom. Nie ma jednak podstaw, aby przedstawiać palo santo jako klinicznie potwierdzony środek przeciwlękowy ani jako substancję usuwającą negatywną energię. To ostatnie określenie należy do sfery tradycji i symboliki.

Dlaczego olejek zawiera dużo limonenu?

Limonen jest jednym z charakterystycznych składników olejku z Bursera graveolens, ale jego zawartość może znacząco różnić się między próbkami. W publikacjach naukowych opisano od około 35% do ponad 77% limonenu w różnych partiach. Analizowana partia olejku AromatherapyOils zawiera 52,6% limonenu. Związek ten w dużej mierze współtworzy świeżą, cytrusową stronę aromatu palo santo.

Czy Palo Santo i kadzidłowiec to to samo?

Nie. Palo santo pochodzi z Bursera graveolens, natomiast olejek kadzidłowy otrzymuje się z żywicy roślin z rodzaju Boswellia. Oba rodzaje należą do rodziny Burseraceae, ale są odrębnymi roślinami, mają inny skład chemiczny i pozyskuje się z nich odmienne surowce aromatyczne.

Jak rozpoznać dobry, naturalny olejek?

Naturalny olejek powinien być opisany pełną nazwą botaniczną Bursera graveolens. Warto sprawdzić również część rośliny, metodę pozyskania, kraj pochodzenia oraz informacje o profilu chemicznym. Określenia „olejek zapachowy”, „fragrance oil” czy „parfum” nie są równoznaczne z naturalnym olejkiem eterycznym destylowanym z drewna. W przypadku olejku AromatherapyOils podajemy nazwę botaniczną, część rośliny, metodę pozyskania, kraj pochodzenia oraz skład głównych związków chemicznych.

Podsumowanie

Palo Santo łączy długą tradycję stosowania aromatycznego i rytualnego z rosnącą liczbą badań nad Bursera graveolens. Badania dotyczą aktywności przeciwdrobnoustrojowej, przeciwgrzybiczej, przeciwzapalnej, antyoksydacyjnej, przeciwbólowej i repelencyjnej. Poziom dowodów jest jednak zróżnicowany. W przypadku większości potencjalnych właściwości biologicznych dominują badania laboratoryjne i przedkliniczne, dlatego nie należy przedstawiać palo santo jako środka leczniczego.

W aromaterapii jego największą praktyczną zaletą pozostaje charakterystyczny zapach, ciepły, drzewny i balsamiczny, a jednocześnie wyraźnie cytrusowy. Sprawdza się podczas wieczornego odpoczynku, medytacji, jogi i spokojnej pracy z oddechem oraz jako składnik synergicznych mieszanek.

Jeżeli szukasz naturalnej formy do dyfuzji bez spalania drewna, zobacz olejek Bursera graveolens 5 ml z Peru dostępny w sklepie AromatherapyOils.

O autorach

mgr Barbara Szczypiorska-Semik – psycholog, absolwentka Uniwersytetu SWPS, psychoaromaterapeutka, założycielka AromatherapyOils oraz współtwórczyni projektów edukacyjnych związanych z aromaterapią. Ukończyła specjalistyczne kursy z zakresu psychoaromaterapii prowadzone przez Tisserand Institute. Specjalizuje się w projektowaniu synergicznych mieszanek olejków eterycznych oraz praktycznym wykorzystaniu wiedzy o wpływie zapachów i składników olejków eterycznych na samopoczucie, emocje i funkcjonowanie układu limbicznego człowieka.

Piotr Semik – certyfikowany aromaterapeuta kliniczny, aktywny członek National Association for Holistic Aromatherapy (NAHA), posiadający certyfikację Clinical Aromatherapist NCCA Level 3. Współtwórca AromatherapyOils oraz autor licznych publikacji dotyczących aromaterapii klinicznej, bezpieczeństwa stosowania olejków eterycznych i ich właściwości potwierdzonych badaniami naukowymi. Specjalizuje się w projektowaniu synergicznych mieszanek olejków eterycznych oraz praktycznym wykorzystaniu wiedzy o składnikach chemicznych olejków eterycznych w aromaterapii.

Treści publikowane na AromatherapyOils są opracowywane przez autorów na podstawie wiedzy zawodowej, doświadczenia praktycznego, literatury specjalistycznej oraz aktualnych publikacji naukowych dotyczących aromaterapii i olejków eterycznych. W zależności od tematyki artykułu wykorzystywane są również materiały edukacyjne Tisserand Institute, publikacje Salvatore Battaglia, standardy bezpieczeństwa NAHA oraz źródła naukowe wskazane w bibliografii.

Źródła

Figueiredo AM, dos Reis SVV, Rodrigues AA, Silva JL, Colombo IM, Leite LMDB, Neder JVB, Honório ICG, Almeida-Junior S. Palo Santo (Bursera graveolens) essential oil nanoemulsion: toxicological, antinociceptive and antimicrobial potential against bovine mastitis–associated strains. Antonie van Leeuwenhoek. 2026;119:109. DOI: 10.1007/s10482-026-02322-w.

Parichanon P, Ascrizzi R, Tani C, Echeverria MC, Ortega Andrade S, Paredes H, Taglieri I, Flamini G, Venturi F, Conti B. Chemical Profiling, Sensory Qualities, and Bioactivities of Essential Oils Obtained from Aloysia citrodora and Bursera graveolens Ecuadorian Plants Against the Mosquito Aedes albopictus. Insects. 2025;16(2):202. DOI: 10.3390/insects16020202.

Sosa L, Espinoza LC, Valarezo E, Bozal N, Calpena A, Fábrega MJ, Baldomà L, Rincón M, Mallandrich M. Therapeutic Applications of Essential Oils from Native and Cultivated Ecuadorian Plants: Cutaneous Candidiasis and Dermal Anti-Inflammatory Activity. Molecules. 2023;28(15):5903. DOI: 10.3390/molecules28155903.

Castillo-Carrillo PS, Cornejo Hidalgo R, Solís Veliz J, Gómez M. Larvicidal-ovicidal, larvicidal, activity and repellency of the essential oil of “holy wood” Bursera graveolens on Aedes aegypti. Manglar. 2022;19(3). DOI: 10.17268/manglar.2022.033.

Noel-Martinez KC, Cruz GJF, Solis-Castro RL. Bursera graveolens essential oil: Physicochemical characterization and antimicrobial activity in pathogenic microorganisms found in Kajikia audax. Scientia Agropecuaria. 2021;12(3):303–309. DOI: 10.17268/sci.agropecu.2021.033.

Fon-Fay FM, Pino JA, Hernández I, Rodeiro I, Fernández MD. Chemical composition and antioxidant activity of Bursera graveolens (Kunth) Triana et Planch essential oil from Manabí, Ecuador. Journal of Essential Oil Research. 2019;31(3):211–216. DOI: 10.1080/10412905.2018.1564381.

Armijos C, Cota I, González S. Traditional medicine applied by the Saraguro yachakkuna: a preliminary approach to the use of sacred and psychoactive plant species in the southern region of Ecuador. J Ethnobiol Ethnomed. 2014 Feb 24;10:26. doi: 10.1186/1746-4269-10-26. PMID: 24565054; PMCID: PMC3975971.

Bussmann RW, Glenn A. Medicinal plants used in Peru for the treatment of respiratory disorders. Revista Peruana de Biología. 2010;17:331–346.

Royal Botanic Gardens, Kew. Plants of the World Online: Bursera graveolens (Kunth) Triana & Planch. Dostęp: 2026.